Шинжлэх ухаанаа хөсөр хаясан улс чадваргүй мэргэжилтнүүд л “үйлдвэрлэдэг”
Монгол Улсад орчин цагийн шинжлэх ухааны байгууллага үүсэж хөгжсөний 105 жилийн ой энэ онд тохиож буй. Нэгэн зууны түүхийг ардаа орхисон тус салбарынхны хувьд өнгөрсөн хугацаанд хийж бүтээсэн зүйлээ дүгнэж, цаашдын зорилго, хөгжлийн чиглэлээ тодорхойлох хариуцлагатай үе ирээд байна. Гэвч шинжлэх ухааны салбарын хөгжлийн суурь болсон материаллаг бааз, туршилт, судалгааны тоног төхөөрөмжийн шинэчлэл манай улсын хэмжээнд хангалтгүй хэвээр.
2026-08-07
Эвдэрхий замаар түрээ барьж, иргэдийнхээ халаасыг тэмтэрч эхэллээ
Уяанаасаа алдуурсан мэт л нийслэлчүүд зуны гурван сар уул, ус бараадан хөдөө амарцгаадаг билээ. Олон нийтийн анхаарал суларсан, аялал зугаалгын энэ үеэр төрийн өндөр дээд албан тушаалтнууд ханцуй дотроо наймаалцаж, иргэдийнхээ халаасыг тэмтрэх ажиллагааг эрчимжүүлдэг бичигдээгүй хууль манай улсад л үйлчилдэг. Үүний нэг нь олон улс, улсын чанартай авто зам ашигласны төлбөрийг 2-5 дахин нэмэгдүүлсэн явдал. Ахиад л татварын дарамт, иргэдийн нуруун дээр ачаа ирэх нь тэр. Чухам юу болоод өнгөрснийг эргэн сануулъя.
2026-08-07
Сошиал хийрхэлд “барьцаалагдсан” сайд, дарга нарын туйлшрал
•АНУ-ын Калифорни мужийн Санта Круз хотын Сибрайт далайн эрэгт хүчтэй давлагаанд өртсөн 10 настай хүүг баатарлагаар аварч буй дүрс бичлэг нь нийгмийн сүлжээнд тархаж, дэлхий нийтийн анхааралд орсон Райдер Уильямсыг тус улсын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Цагаан ордонд урьж, “Иргэний дээд хүндэтгэл” үзүүлэхээр болжээ. •Монгол Улсад саяхан болсон IMC-2026 олон улсын математикийн олимпиадыг зохион байгуулахад гаргасан зарим зардлыг шийдэхийн тулд хувийн сууцаа худалдахаас аргагүйд хүрээд буйгаа нийгмийн сүлжээнд хуваалцсан багш Б.Идэржавхланг Ерөнхий сайд Н.Учрал хүлээж авч уулзан, шаардлагатай санхүүжилтийг нь шийдэж өгөхөөр болов.
2026-08-06
Дуу чимээний бохирдолд дарлуулсаар дуусах нь
Их хотын гудамжаар тайван алхах, цонхоо нээж агаар оруулах, эсвэл зүгээр л унтах гэхээр барилгын ажил, замын хөдөлгөөний нүргээн чихийг тань дэлсэж байна уу. Гэртээ байсан ч хөргөгч дүнгэнэж, хөршүүд чанга ярих, хүүхдүүд шуугилдахаас бүрэн тусгаарлагдаж чаддаггүй. Шөнө дүлээр хүртэл хотын чимээ намжихгүй.
2026-08-05
Шинэ төмөр зам тавих хүсэл ба шинэчлэлийн тэргүүний хясал
Монголын сэтгүүл зүйн “Их хурд” буюу БАЛДОРЖ шагнал жил бүр шилдгүүдээ тодруулдаг байсан 2008-2018 оны хоорон дахь 10 жил бол шинэ үеийн сэтгүүл зүйн хөгжил, шинэчлэл, өөрчлөлт, төлөвшилд томоохон түлхэц өгсөн үсрэнгүй дэвшлийн түүхэн мөчлөг байсныг салбарын мэргэжилтнүүд, судлаачид, багш нар, “гал тогооныхон” маань ил, далд ярьдаг, дурсдаг хэвээр.
2026-08-05
Ашгийг нь хүртдэг шигээ рашаанаа тордъё
Улаанбаатар хотоос 500 гаруй, Архангай аймгийн Цэцэрлэг сумаас 20 орчим км зайд орших Мухар хужиртын рашаанд хөлтэй нь хөлхөж, хөлгүй нь мөлхөж хүрдэг юм санж. Байгалийн сайханд амарч, алжаалаа тайлах хүсэлтэй нэгнээс эцсийн найдвар тээж очдог нь хамаагүй олон. Нэрт эрдэмтэн, соён гэгээрүүлэгч Зая Бандида Лувсанпэрэнлэй 1942 онд энэ довон дээр мэндэлж, ихсийг нь булсан газраас энэхүү рашаан ундарч гарсан түүхтэй гэдэг.
2026-08-05
Сүржин эхлэл, даржин явцтай “Шинэ Хархорум”
Шинэ Хархорум хотын Захирагчийн ажлын албаны Хот төлөвлөлт, хөгжлийн бодлогын газраас “Түүхэн хотыг сэргээн байгуулах ажлын хүрээнд БНСУ-ын төрийн болон олон улсын байгууллагууд, мэргэжлийн компани, аж ахуйн нэгжүүдтэй нягт хамтран ажиллаж байна. Жишээ нь төсөлд Солонгосын олон улсын хамтын ажиллагааны байгууллага (КОИКА), Захиргааны хотын барилгын үндэсний агентлаг (NAACC), Солонгосын үндэсний төмөр замын байгууллага (KNR) оролцож буй.
2026-08-04
Төр тэтгэвэр бага тогтоох далд бодлого явуулж байна
Нийгмийн даатгалын багц хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийг өнгөрсөн сарын 2-нд УИХ баталсан билээ. Засгийн газар “Чөлөөлье” санаачилгынхаа хүрээнд энэхүү хуулийн өөрчлөлтийг дэмжиж, УИХ-д өргөн мэдүүлсэн юм. Баталсных нь дараа тэд уг багц хуулийн шинэчлэлийг “Нийгмийн даатгалын тогтолцооны томоохон реформ”, “Ахмад настны орлогыг нэмэгдүүлэх бодлого” “Олон давхаргат тэтгэврийн тогтолцоонд шилжсэн түүхэн алхам” хэмээн амбицтай тодорхойлов.
2026-08-04
Гантай жилийг ганц ч малын хорогдолгүй давах “нууц”
Хүн төрөлхтөн бол дэлхий дээрх олон сая амьд биетийн ердөө нэгээхэн хэсэг билээ. Бидэнтэй зэрэгцэн тоолж баршгүй олон зүйлийн амьтан, ургамал оршин тогтнож, байгаль дэлхийн экосистемийн тэнцвэрийг бүрдүүлдэг. Гэвч хүний үйл ажиллагаанаас үүдэлтэй уур амьсгалын өөрчлөлт энэхүү тэнцвэрийг алдагдуулж, ган, зуд, үер, хар салхи зэрэг байгалийн аюулт үзэгдлийн давтамж, хор хохирол жил ирэх тусам нэмэгдсээр буй. Энэхүү уур амьсгалын “цохилтод” хамгийн түрүүнд өртөж буй хүмүүс бол дэлхийн өнцөг булан бүрд амьдарч буй малчид, фермерүүд юм. Тэр дундаа байгаль дэлхийтэйгээ хүйн холбоотой нүүдлийн мал аж ахуй эрхэлж ирсэн манай орны хувьд уур амьсгалын өөрчлөлт нь малчдын амьжиргаа, хүнсний аюулгүй байдал, цаашлаад тухайн соёл иргэншил оршин тогтнох, эсэхтэй холбоотой томоохон сорилт болоод байна.
2026-08-03
Дүүжин тээвэрт “дөнгөлөгдсөн” боломжууд
Манай улс ирэх өвөл нийслэлд тээврийн нэгэн шинэ үйлчилгээ, маршрут нээхээр ажиллаж байна. Энэ бол одоогийн Хууль зүй, дотоод хэргийн сайд С.Амарсайханы “автор”-той, түүнийг хотын дарга байхад буюу 2019 оны үед гэрээ хэлцэл байгуулж, эхлэлийг нь тавьсан дүүжин замын тээвэр юм. Нийслэлийн Засаг дарга Б.Пүрэвдагва “Дүүжин тээврийг энэ оны арванхоёрдугаар сард ашиглалтад оруулна” гэж саяхан мэдэгдсэн нь иргэд, олон нийтийн зүгээс багагүй шүүмжлэл дагуулсан. Олонх нь “Өдөр алдаад шөнө гэгчээр дүн өвлөөр дүүжин тээвэр ашиглалтад оруулж, иргэдээ эрсдэлд оруулах нь” хэмээн түүнийг буруутгасан юм. Харин би үүнийг Улаанбаатар хотын өвлийг үнэд оруулах гэсэн алсын хараатай, аялал жуулчлалыг хөгжүүлэх далд зорилготой бодлого, шийдвэр гэж эерүүлэн харж байна. Утаа униар, тоос шороо, түгжрэл, төвлөрөлдөө дөжирсөн нийслэлийг агаараас тольдох боломжийг гадаадын жуулчдад олгож, улаанбаатарчуудад хотоо холоос харж уужрах хосгүй тансаглалыг эдлүүлэх шинэ “үйлчилгээ” нэвтрүүлж яагаад болохгүй гэж.
2026-08-03
Тогтворгүй бодлогын золиос болсон “тоглоомын” бүтэц
2003 он. ШУА-ийн Геоэкологийн хүрээлэнгийн ой, усны салбар нэгжийг Ойн хайгуулын төслийн төвтэй нэгтгэн Байгаль орчны яамны Байгаль, ой, усны нөөцийн газрын харьяанд Ой, усны хайгуул, судалгааны төв байгуулав.
2026-07-31
ТАСРАНГИЙН БАВУУДОРЖ: Намын нууц яриаг хэнд ч хэлж болохгүй
Миний хүсэлтээр 1944 онд намайг МАХНын Төв хорооны дэргэдэх Сүхбаатарын нэрэмжит Намын дээд сургуульд оруулсан юм. 1945 оны намар аравдугаар сарын сүүлээр Төв хороон дээр дуудав. Тэнд Цэдэнбал даргын тасалгаанд оруулав. Ямар хурал болж байсныг мэдэхгүй Чойбалсанаас бусад бүх дарга байсан шиг санагдаж байна. Чамайг Дотоод явдлын яам (ДЯЯ)-ны Засан хүмүүжүүлэх үйлдвэрийн легерууд ба хорих ангиудыг удирдах газрын даргаар томилно гэв...
2026-07-30
Будаг түрхэж, резин нааснаа дугуйн зам гэж эндүүрэх хэрэггүй
Авто замын түгжрэл, агаарын бохирдолд тэвчээрээ барсан нийслэлчүүд сүүлийн жилүүдэд хоёр дугуйт тээврийн хэрэгслийг түгээмэл ашиглах болсон. Урин дулаан цагт цахилгаан скүүтер, мопед, унадаг дугуй нь залуусын өдөр тутмын сонголт төдийгүй авто замын ачааллыг бууруулах чухал хувилбар болоод байна. Гэвч хэрэглээ тэлэхийн хэрээр иргэдийн амь, эрүүл мэндээр дэнчин тавьсан эрсдэлтэй орчин үүссээр буй нь харамсалтай.
2026-07-30
Төрийн ажил, албыг “самардаг” түр орлон гүйцэтгэгчдээ цэгцэлье
“Хатуухан хэлэхэд төрийн албыг самарч байгаа нь түр орлон гүйцэтгэгчид. Нэг нөхрийг түр орлон гүйцэтгэгчээр томилдог. Өнөөх нь очингуутаа баахан тушаал, шийдвэр гаргаж, тендер зарладаг. Тиймээс цаашид түр орлон гүйцэтгэгч гэсэн ойлголт байхгүй болно. Төрийн ямар албыг хэн орлохыг нь хуульчилсан.
2026-07-30
ТАСРАНГИЙН БАВУУДОРЖ: Намын нууц яриаг хэнд ч хэлж болохгүй
Би нам засаг, Эх орон, Маршал Чойбалсанд хайртай, эх орондоо өргөсөн Цэргийн тангаргаа үнэнчээр биелүүлж яваа гэж өөрийгөө боддог гэж хариулав. (Энд нэг зүйлийг тэмдэглэхэд би 1936 оны намар цэргийн намын багш нарын нэгсарын курст суугаад төгсөлтийн шалгалтад онц дүн авсан учир Жанжин Дэмидийн тушаалаар Энгэрийн цагаар нэг удаа шагнагдсан. Жанжин Дэмидийг нас барсны дараа (37 оны есдүгээрсар шиг санагдана.)
2026-07-29
Гурван сая дахь иргэнээ хүлээж авахад бэлэн үү
Шагналын сан төдийгүй нэр хүнд, ач холбогдол, хамрах цар хүрээгээрээ нийгэмд хүлээн зөвшөөрөгдөж, Монголын “Пулитцер” гэгддэг байсан БАЛДОРЖ шагналын 10 жилийн түүхэн дэх шилдэг бүтээлүүдийг “Өнөөдөр” сонин цувралаар уншигчдадаа хүргэж байгаа билээ. 2014 оны БАЛДОРЖ шагналын Шилдэг 10-т тухайн үеийн “Үндэсний шуудан” сонины сэтгүүлч С.Гандөл “Гурван сая дахь иргэнээ хүлээж авахад бэлэн үү” нийтлэлээрээ шалгарсан юм.
2026-07-29
