- Эхлэл
-
“Өнөөдөр”-ийн сэдэв
Супер ажилтны шаардлагаар “өвчилсөн” байгууллагууд
“Шулам”-гүй газар “хөөрхөн”, сэргэлэн залуучууд ажилд авна. Ачаалал бага, хийцгүй талдаа. Та манай ажилд орохын тулд амьсгалдаг байхад болно, амьсгалахгүй байсан ч хамаагүй дээ” хэмээх ажлын зар хэдэн жилийн өмнө цахим сүлжээнд түгсэн билээ. Түүнчлэн “Өдөр бүр 11-16 цагийн хооронд ажиллах ажилд хүн яаралтай авна. Өдөр унтаж болно. Фэйсбүүк, инстаграм “ухах” цагтай. Цалинг бэлэн олгох тул орой бүр “шоудах” боломжтой. Та яараарай” гэсэн нь ч бий. Ер нь хөдөлмөрийн зах зээл, тэр дундаа байгууллагууд ямар хүн ажилд авахаар зэхэж буй талаар нарийн судалбал сонирхолтой зүйл цөөнгүй харагдах шинжтэй дэг.
2026-01-12
Төрийн цахим системүүд хүний хувийн мэдээллийг хяналтгүй дамжуулж байна
Цахим технологийн хөгжил нь харилцаа холбооны салбарт “хувьсгал” хийж, олон салбарын эдийн засгийн өсөлтийг хурдасган, үүнийг дагаад хүмүүсийн амьдралын чанар ч сайжирч буй. Гэвч мэдээлэл, өгөгдлийг их хэмжээгээр цуглуулан хадгалж, боловсруулан ашиглах үндсэн зорилготой ажилладаг цахим технологиуд хүний эрх, эрх чөлөөний ноцтой эрсдэл дагуулсаар байдгийг иргэд тэр бүр мэддэггүй. Ялангуяа өнөөгийн нийгэмд хүний хувийн мэдээлэл бүртгэгдэхгүй орон зай гэж бараг үгүй болсон. Ийм эрсдэлтэй нөхцөлд иргэнийхээ бүх л мэдээллийг хамгаалах үүрэгтэй төр нь цахим шилжилт нэрийн дор хүний эрхийн зөрчил үүсгээд зогсохгүй хувийн нууцад нь бүдүүлгээр халддаг байвал яах вэ. Тэгвэл яг энэ асуудлыг Хү ний эрхийн үндэсний комисс (ХЭҮК)-ынхон сүү лийн хоёр жил судалж, эдүгээ урьдчилсан байдлаар үр дүнгээ хэлэлцүүлээд буй юм.
2026-01-08
Энэ онд ЭМДС-г үр ашигтай ажиллуулж чадах уу
Иргэд улсын эмнэлэгтээ үзүүлж чадахгүйд хүртлээ эрүүл мэндийн салбар шалдаа буучихсан байгаа. Яг ийм нөхцөл байдалтай сүүлийн 2-3 жилийг үджээ. Эрүүл мэндийн даатгалын ерөнхий газар (ЭМДЕГ)ынхан сан дампуурсныг эхэндээ олон нийтээс нууцалсан ч эцэстээ үнэнд гүйцэгдэж, 2024 оны аравдугаар сараас хувийн эмнэлгүүдтэй байгуулсан гэрээгээ цуцалж, улсынх нь нэг удаагийн бээлий, хэрэглэлээ ч авч чадахаа больсон. Үйл ажиллагаа нь ингэж доголдсоор оны эцэс гэхэд үндсэндээ “үүдээ барьцгаасан”.
2026-01-05
Асуух нь сэтгүүлчийн эрх, хариулах нь даргын үүрэг
“Чи хаанаас явж байгаа юм, худлаа ярьдгаа боль”, “Хэний захиалгаар юу асууж байна, шууд хэлчих, миний дүү”, “Женкогийн бууны нохой, чамд яриа өгөхгүй” гэж асуулт асуусан сэтгүүлчид рүү дайрч, үг хэлээр доромжилж, хэт субъектив ханддаг хүн бол хотын дарга Х.Нямбаатар.
2025-12-29
Систем нь сайн ажилладаг улсад удирдлага солигдсон ч бодлого нь үргэлжилдэг
Эрүүл мэнд, боловсрол, эдийн засаг, нийгмийн хамгаалал гээд улс орны суурь салбарууд засаг төр солигдсон ч хэвийн, тасралтгүй ажиллаж байх ёстой. Ардчилсан засаглалтай, тогтвортой хөгжиж буй улс орнуудын баримталдаг хамгийн энгийн, бас чухал зарчим нь энэ. Өөрөөр хэлбэл, улсын хөгжил, иргэдийн амьдралын чанар, нийгмийн үйлчилгээнүүд бүгд систем буюу тогтолцооны тогтвортой байдлаас шууд хамаардаг. Улс төрийн аливаа нөхцөл, засаглалын байдлаас үл хамааран доголдолгүй явах ёстой гэсэн л санаа. Гэвч манайд уг зарчим онолын түвшинд яригдсаар, бодит амьдралд хэрэгжилгүй өнөөдөртэй золгожээ. Үндсэндээ Монгол төрийн засаглалын хамгийн эмзэг, сул тал бол систем нь хувь хүнээс буюу эрх мэдэлтнүүдээс хэт хамааралтай явж ирсэнд учир байгаа юм.
2025-12-24
Даатгал хэмээх дархлаатай болох сон
Одоогоос хоёр жилийн өмнө Баянзүрх дүүргийн 26 дугаар хороо, “Дүнжингарав” худалдааны төвийн ойролцоо аймшигтай дэлбэрэлт болсон. Нийгэм даяараа уй гашууд автаж, аюултай ачаа тээвэр болон галын аюулгүй байдал, газар олголтын алдаа, хариуцлага зэрэг олон асуудал хөндсөн. Харин эдгээртэй эн тэнцэхүйц чухал асуудал нь даатгал гэдгийг хүмүүс ойлгож үлдсэн үү, үгүй юу бүү мэд. Харамсалтай нь, дээрх осолд өртөн амиа алдан, эд хөрөнгөөрөө хохирсон иргэдийн дунд амь насны даатгалтай хүн байхгүй, ипотекийн зээлтэй нь эд хөрөнгийн болон амь насны даатгал хийлгүүлээгүй байжээ. Харин албан журмын буюу жолоочийн хариуцлагын даатгалаас таван сая төгрөгийн нөхөн олговор олгосон гэдгийг л даатгалын мэргэжилтэн дурдсан.
2025-12-22
Сонгуулиар л “амь ордог” хэсгийн ахлагч нэртэй намын ухуулагчдыг цомхотгоё
Сонгуулиар л “амь орж”, бусад үед нь бараг юу ч хийдэггүй, сул цалин авдаг хорооны хэсгийн ахлагч нэртэй намын ухуулагчдыг цомхотгож, төсвийн мөнгийг хэмнэх нь зүйтэй хэмээн иргэд үзэж байна. Ингэж хэлэх болсон нь ч учиртай. УИХ-ын гишүүн Ч.Лодойсамбуу энэ сарын 11-нд мэдээлэл хийхдээ “2024 оны сонгуулиар хэсгийн ахлагчид яг ямар ажил хийдгийг нүдээр харсан. Тэд хорооныхоо айл өрхийг “цэнхэр, улаанаар” ялгадаг л ажилтай юм билээ. Цэнхэр нь АН, улаан нь МАН-ыг дэмждэг гэдгийг илэрхийлж буй. “Цэнхэр” айлд бол төрийн үйлчилгээг тэр бүр хүртээхгүй, хавчдаг. Харин “улаан”-уудаа халамж, дэмжлэгт хамруулах, шагнал урамшуулалд тодорхойлох зэргээр тойглож иржээ.
2025-12-19
Гар утасны камераар ганц, хоёрхон дүрс дамжуулахыг цахим хичээл гэхгүй
Хүүхдүүд 2025-2026 оны хичээлийн жил эхэлснээс хойш өнөөдрийг хүртэл сурсан сураагүй хоёрын хооронд өдөр хоногийг өнгөрүүлсээр өвлийн амралттайгаа золголоо. Өнгөрсөн аравдугаар сарын дундуур “Бие даалтын долоо хоног” нэртэй амралттай байхад багш нар ажил хаяж, энэ нь хорь гаруй хоног үргэлжлэн, хүүхдүүд хичээл ч үгүй хохирсон. Удаа ч үгүй ханиад, томууны дэгдэлт нэрийдлээр тэднийг дахин гэрт нь “хорьж”, цахим хи чээл нэртэй “жонхуу”-гаа шахсан билээ. Өөрөөр хэлбэл, энэ сарын 1-12 хүртэл I-IX ангийнхан цахимаар хичээллэж байгаад өнгөрсөн баасан гаргаас эхлэн ирэх оны хоёрдугаар сар хүртэл амарчихлаа.
2025-12-16
Төсвийн хөрөнгийг “оршуулсан” барилга, байгууламжуудаа яах вэ
Улсын төсвийн хөрөнгө оруулалтаар хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээний төсөвт өртөг болон санхүүжүүлэх дүн жил ирэх тусам нэмэгдэж буй ч хэдэн он дамнаад ч баригдаж дуусдаггүй барилга, байгууламжуудын тоо буурахгүй хэвээр байна. Зөвхөн 2024 онд л гэхэд Монгол Улсын төсвийн тухай хуулиар 2.89 их наяд төгрөгийг барилга байгууламжид зарцуулахаар баталсан бөгөөд үүнийг өмнөх жилтэй нь харьцуулахад 43 хувиар өссөн, 2020 оныхоос даруй 2.7 дахин нэмэгдсэн дүн аж. Сонгуулийн жил өнгөрсөн учраас 2025 оны төсөвт 2.4, ирэх жил 1.57 их наяд төгрөгийг барилга, байгууламжид зарцуулахаар баталсан нь 2020 онтой харьцуулахад 1-2.3 дахин өссөн үзүүлэлт юм. Тухайлбал, Архангай аймгийн Хөгжимт драмын театрын барилга 2012 онд эхлэхдээ анх батлагдсан зураг төсөв нь 7.1 тэрбум төгрөг байсан бол өдгөө гурав дахин нэмэгдэж, 20.9 тэрбумд хүрчээ.
2025-12-12
Малын эмчгүй мал аж ахуйн орон
Хоёр нийгэм дамнан малын эмчээр тасралтгүй 60 жил ажиллаж буй Ш.Өлзийбат “Малын эмчийг хүн төрөлхтний эмч хэмээдэг нь учиртай. Хүнс эрүүл бол хүн эрүүл гэсэн үг шүү дээ. Монголын мал эмнэлгийн салбар дэлхийн жишгээр хувьсан өөрчлөгдөж, өнөөдөртэй золгов. Намайг анх малын эмч болж байсан 1960, 1970-аад оны үеийнхээс одоо тэс өөр. Чагнуур, халууны шил, хуурай эмээс өөр юмгүй л ажилладаг байлаа, бид. Өдгөө багаж, тоног төхөөрөмж, лабораторийн хүчин чадал сайжирч, сурах бичиг, гарын авлага ч элбэг болж.
2025-12-10
Эх баригчийн бие даан ажиллах нөхцөлөөр хангая
Эх баригчийг бие даасан тусламж, үйлчилгээ үзүүлдэг мэргэжилтэн гэж олон улсад тодорхойлдог. Тиймдээ ч эл тусламж, үйлчилгээний чанарыг сайжруулж чадвал эхийн эндэгдэл, амьгүй төрөлтөөс 60 хувь сэргийлэх боломжтой гэж үздэг юм. Харин манай улсад төрөлтийн ердөө 3.3 хувийг эх баригчид бие даан удирдаж, жирэмсний хяналтын 17 хувьд л тусламж үзүүлж байгааг өнгөрсөн сард Эрүүл мэндийн яаманд болсон “Эх баригчаар гүйцэтгүүлэх эх, нярай, нөхөн үржихүйн эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээний хүртээмжийг сайжруулах нь” хэлэлцүүлгийн үеэр онцолсныг энд дурдъя.
2025-12-08
Барилгынханд “барьцаалагдсан” ипотек
Д.Баяраа эхнэр, гурван хүүхдийн хамт Баянзүрх дүүргийн 28 дугаар хороонд амьдардаг. Тэрбээр сардаа 1.8 сая төгрөгийн цалинтай, хувийн байгууллагад ажилладаг жирийн нэг залуу. Харин түүний болон эхнэр, хүүхдүүдийнх нь мөрөөдөл дулаахан, тухлаг байранд амьдрах. Өөрийн газар дээрээ амины орон сууц барих гэтэл өртөг зардал нь орон сууцынхтай дүйцэхүйц өндөр гарч. Иймд хүүхдүүдийнхээ сургууль, цэцэрлэгт ойр орон сууцад л орохыг зорих болжээ.
2025-12-04
Нулимстай нүүдэл: Ганц дайчин ганцаардахгүй
Дээрмийн сонгодог хувилбар нь 2017-2019 онд өрнөсөн. Сүхбаатар дүүргийн иргэд дээрх онд нийслэлийн дахин төлөвлөлтөд орж, газраа өгч эхэлсэн. Азийн хөгжлийн банк (АХБ)-ны ГАДИП буюу Улаанбаатар хотын гэр хорооллын дэд бүтцийг сайжруулах, инженерийн шугам сүлжээ, нийтийн үйлчилгээ, орон сууцжуулах нөхцөлийг бүрдүүлэх зорилготой урт хугацааны хөтөлбөр нь газар чөлөөлөхөд нөхөн олгох төлбөрийг гаргасан. Харамсалтай нь, хөтөлбөрийн зарим монгол ажилтнууд тухайн үед Сэлбэ орчмын айлуудын газрыг нэг ам.метрийг нь 60 000, Баянхошууны өрхүүдийн газрыг 45 000 төгрөгөөр үнэлэх зар тарааж, хэт бага мөнгө авахыг тулгасан байдаг. Улмаар “Тэгш Сонголт” ХХК-аас иргэдийн газар байшинд зөвшөөрөлгүй гэнэтийн үнэлгээ хийж, айлуудын 1 метр квадрат газрыг 60 000 төгрөгөөр үнэлснээс гадна хашаа байшингийн хэмжээг илт бууруулж тооцсон гэдэг.
2025-12-02
Эрх ямбаны золиосонд алдагдсан боломж
Монгол Улс олон намын систем бүхий ардчилсан тогтолцоонд шилжээд хэдийн 30 гаруй жилийг үджээ. Хүнээр бол насанд хүрч, үзэл бодол нь төлөвших хангалттай хугацаа. Гэвч төрийн жолоо атгаж, түмний өмнөөс бодлого батлах учиртай тү шээд маань өнөө хэр урт хугацааны тооцоо, судалгаатай шийдвэр ховорхон гаргадаг. Тэд иргэдийн эрх, эрх чөлөөг хангахын оронд өдөр тутмын амьдралд нь сөргөөр нөлөөлж, гай болох шийдвэр л гаргах нь түгээмэл.
2025-11-28
Даргадаа “дурласан” хэвлэлийн төлөөлөгчид
Гудамжаар “хэсүүчлэнгээ” тааралдсан нохойгоо хүртэл зандарч, ажил хийж буйгаа нотлох гэж хичээхдээ үргэлж “фактлах” даргынхаа тарьсан балгийг “баллуурдах”, түү нийг өөгүй, “хөөрхөн” харагдуулах, хир халдаахгүй гэсэндээ цээжээрээ хамгаалахыг хэвлэлийн төлөөлөгчийн үүрэг гэж ойлгодог болоод удлаа. Урьдчилан бэлдсэн асуулт, хариулттай нэг талын эх сурвалжийн мөлгөр тодруулга яриа, мэдээ шидчихээд түүнийгээ дамжуула хыг “тушаах”, цаашлаад редакцын нийтлэлийн бодлогод нөлөөлөх, сэтгүүлчийн юу бичих, үгүйг зааж, олон нийтийн мэдэх эрхийг зөрчин, хэвлэлийн эрх чөлөөнд бүдүүлгээр халдах яв дал олширсон нь нууц биш юм.
2025-11-24
Нүүрсээсээ салж чадахгүй юм бол ядаж үйлдвэр барья
Монгол Улс нүүрсний арвин нөөцтэй бөгөөд энэ нь уул уурхайн гаралтай экспортын бүтээгдэхүүний гол баялаг, эдийн засгийн хөшүүрэг гэдгийг хүн бүр мэддэг. Гэтэл монголчууд байгаа баялгаа зүй зохистой ашиглаж, үр шимийг нь төдийлөн хүртэж чаддаггүй. Боловсруулаад түлж ч хүчрэхгүй, угаарын хийд хордож, олноороо амиа алдсаар. Ямар сайндаа нүүрсний нөөцөөрөө тэргүүлдэг улс орны нэг байтлаа урд хөршөөсөө хагас коксон түлш худалдан авч, гал алдахгүй амь зуухдаа тулж байх вэ дээ. Өнгөрсөн тавдугаар сарын 16-нд Агаарын бохирдлыг бууруулах үндэсний хорооны дэргэдэх эрдэмтдийн зөвлөлийн шийдвэрээр Улаанбаатар хотод хагас коксон буюу хөх нүүрсээр хийсэн шахмал түлш хэрэглэх шийдвэр гаргасан юм.
2025-11-19
Хөрөнгө хайсан хөрөнгийн зах зээл
Монголын хөрөнгийн биржийн зах зээлийн үнэлгээ 2024 оны эцсийн байдлаар 13, нийт арилжааны дүн 10.5 их наяд төгрөгт хүрчээ. Зөвхөн үнэт цаасны арилжаа гэхэд 1.5 их наяд төгрөг болсон нь жилийн хугацаанд хоёр, 2020 оныхтай харьцуулахад 24.2 дахин өссөн дүн юм. Хөрөнгийн зах зээл ийнхүү эрчимтэй тэлж буй нь санхүүгийн салбарын олон тулгуурыг бий болгон, хөрөнгө оруулагчдын тоог өсгөн, эдийн засагт эергээр нөлөөлж байна хэмээн ойлгогдоно. Гэтэл үнэн хэрэгтээ манай улсын санхүүгийн салбарын 90 хувийг банк эзэлж, нийт хадгаламжийн хэмжээ 30 их наяд төгрөгөөс давсан буюу хөрөнгийн зах зээлийн үнэлгээнээс бараг гурав дахин их хэвээр байна.
2025-11-18
Тэрбум тэрбумыг газарт “булсан” үйлдвэрлэл, технологийн паркууд
Татвар төлөгчдийн халааснаас суйлж, 30 орчим тэрбум төгрөгөөр “Сайншанд аж үйлдвэрийн цогцолбор” хэмээх цаасан дээрх төслийг “хэрэгжүүлж” тоглосон гашуун сургамж монголчуудад бий. 15 жилийн өмнөх явдал хэдий ч үйлдвэрлэл, технологийн парк (ҮТП)-уудын өнөөгийн нөхцөл байдал, дүр төрхөөс харахад энэ түүх давтахгүй гэх баталгаа алга.
2025-11-17
