Нулимс бол сул доройн шинж биш, тархи өөрийгөө анагааж буй хэлбэр
Бид хүүхэд байхаасаа л “Эр хүн уйлдаггүй юм”, “Хүнд нулимсаа үзүүлж болохгүй”, “Шөнө уйлбал муу ёр зөгнөнө” гэх мэт үгсийг сонсож өссөн. Монголчуудын уламжлалт сэтгэлгээнд нулимс унагахыг сэтгэлийн хатгүй, сул дорой байдалтай холбон тайлбарлах нь элбэг. Гэвч орчин үеийн даяаршиж буй нийгэмд сэтгэл зүйн боловсрол хөгжихийн хэрээр уйлахыг хэвийн бөгөөд эрүүл үзэгдэл гэж үзэх болжээ. Шинжлэх ухааны үүднээс ч уйлах нь олон талын ач холбогдолтой.
2026-07-13
“Чингис хаан” музейнхэн цахим мэдээллийн самбар ашиглаж эхэллээ
“Чингис хаан” үндэсний музейнхэн “Дижитал архивт суурилсан үндэсний музейн үйлчилгээг шинэчлэх” төслийг БНСУ-ын Олон улсын хамтын ажиллагааны байгууллага (KOIKA)-тай хамтран хэрэгжүүлж, үзэсгэлэнгийн танхимууддаа өөртөө үйлчлэх зориулалттай цахим мэдээллийн самбар суурилуулж эхэллээ.
2026-07-13
Долоон настай, 116 кг жинтэй хүү нас барсан хэрэгт эцэг, эхийг нь буруутгалаа
АНУ-ын Мичиган мужид 116 кг жинтэй Каспер О’Брайн хүүгийн үхэлтэй холбогдуулан түүний эцэг, эхэд эрүүгийн хэрэг үүсгэж, яллагдагчаар татсан талаар тус улсын прокурорын байгууллагаас мэдээлэв. “Ээж, аав нь хүүхдэдээ шаардлагатай шим тэжээл бүхий хоол хүнс өгөөгүй буюу буруу хооллож байсан нь илэрхий болсон.
2026-07-12
“Нийслэл дэх хөгшин моднуудыг цөөлөх хэрэгтэй”
Улиасны унгирал буюу цагаан хөвөн зарим бүсэд хэт ихэссэнээс гадуур зорчиход төвөгтэй болж, амьсгалын замыг цочроон, харшил сэдрээх таагүй нөлөө үзүүлж байна. Жилийн жилд үүсдэг энэ асуудлыг намжааж, унгирлыг бууруулахын тулд нийслэл дэх улиаснуудыг тогтмол тайрч, хэлбэржүүлэн залуужуулах нь үр дүнтэйг МУИС-ийн профессор, ой судлалын ухааны доктор Н.Баатарбилэг зөвлөлөө.
2026-07-12
Монгол, БНХАУ, БНСУ-ын уран бүтээлчдийн хамтарсан үзэсгэлэнг тольдоорой
“Шинэ өглөө” нэгдлээс санаачлан зохион байгуулж буй Монгол, БНХАУ, БНСУ-ын уран бүтээлчдийн хамтарсан “Now art-2026” олон улсын дүрслэх урлагийн үзэсгэлэнг Урчуудын эвлэлийн арт галерейд олны хүртээл болгож байна. Гурван улсын соёлын ойлголцол, бүтээлч сэтгэлгээний уулзварыг бий болгох зорилготой эл үзэсгэлэнд Монголоос 14, БНСУаас гурав, БНХАУ-аас нэг уран бүтээлч оролцож буй.
2026-07-12
УНТЭ хиймэл оюунд суурилсан дурангийн системийг Монголд анх удаа нэвтрүүлэх нь
Улсын нэгдүгээр төв эмнэлэг (УНТЭ)-ийнхэн эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээг олон улсын жишигт нийцүүлэн шинэчлэх зорилтынхоо хүрээнд Монголд анх удаа хиймэл оюунд суурилсан дурангийн шинэ систем нэвтрүүлэх ажлыг эхлүүллээ. Үүний хүрээнд УНТЭ-ийн удирдлагын баг болон БНСУ-ын CAIMI компанийн төлөөлөгчид энэ сарын 26-нд уулзаж, төхөөрөмж суурилуулахад шаардлагатай бэлтгэл ажлыг бүрэн хангасан аж.
2026-07-12
Цангаа тайлах хүрэм
Өмсөж буй хүрэмнээсээ ус аягалж уух боломжтой болсон талаар Техасын их сургуулийн мэргэжилтнүүд танилцуулжээ. Тэд агаараас ус шингээдэг даавуу бүтээсэн нь ийм “ид шид” үзүүлдэг аж. “Агаар мандлаас чийгийг шууд шингээх чадвартай шинэ технологиор бүтээсэн нэхмэл даавуугаар хийсэн хувцсыг зөөврийн ундны усны эх үүсвэр болгох боломжтой” хэмээн судлаа чид онцлов.
2026-07-11
ХДХВ-ийн халдвартай хүн уушгины донор болов
Америкийн эмч нар ХДХВ-ийн халдвартай өвчтөний уушгийг дархлалын олдмол хомсдолтой хүнд шилжүүлэн суулгасан нь амжилттай болсон байна. Ийм хагалгааг өнгөрсөн сарын дундуур хийсэн бөгөөд өвчтөний биеийн байдал тогтворжсоны дараа Нью-Йоркийн их сургуулийн анагаахын сургуулийн (NYUSM) хэвлэлийн албанаас ийнхүү олон нийтэд танилцуулжээ.
2026-07-11
Баруун болон говийн бүсэд 40 хэмээс давж халах нь
Цаг уурын байгууллагаас гаргасан долоодугаар сарын урьдчилсан төлөвөөр баруун аймгуудын нутгаар агаарын дундаж температур олон жилийн дунджаас дулаан байх нь. Тодруулбал, баруун болон говийн аймгуудын ихэнх нутагт ойрын өдрүүдэд агаарын температур эрс нэмэгдэж, ялангуяа Говь-Алтай, Баянхонгорт цельсийн 40 хэм давж, халах төлөвтэй байна.
2026-07-11
“Heliconius” эрвээхэй 25 дахин урт насалдаг
Ихэнх эрвээхэй хэдхэн долоо хоног өнгөлөг цэцгүүдийн дунд дэвэн ниссээр амьдралаа өндөрлүүлдэг. Харин Өмнөд болон Төв Америкийн ширэнгэн ойд амьдардаг “Heliconius” төрлийн эрвээхэйнүүдийн насжилт бусдаасаа ялгаатайг шинжлэх ухааны “Nature communications” сэтгүүлд онцолсон байна. Тухайлбал, ердийн эрвээхэй нас бие гүйцсэнийхээ дараа ердөө 14 хоног амьдардаг бол энэ төрлийнхөн 348 хоног буюу бараг 25 дахин урт насалдаг гэжээ.
2026-07-10
Сагаг тустай ч хэтрүүлбэл өтгөн хатаана
Гурвалжин будаа буюу сагагийг тарганд тодорхой хугацаанд байлгаж, дэвтээж идэх нь жин хасах, гэдэс цэвэрлэхэд тустай хэмээдэг бөгөөд сүүлийн үед ийм дэглэмийг хүмүүс өргөн хэрэглэж буй. Хоёр жилийн өмнө энэхүү будааны талаарх шинэ судалгааны үр дүнг танилцуулснаар энэ дэглэм улам “моод” болсон. Олон улсын мэргэжилтнүүд сагагийг супер хүнс хэмээн албан ёсоор “өргөмжилсөн”. Эрүүл мэндэд олон ач тустай эл будаанд агуулагддаг д-хироинозитол гэдэг бодис нь эсийн инсулинд мэдрэмтгий байдлыг нэмэгдүүлдэг болохыг дэлхийн томоохон судлаачдын баг баталсан байдаг. Гликемийн индекс (хоол, хүнсэнд агуулагдах нүүрс ус хэр хурдан задарч, глюкоз болж хувирдаг, цусан дахь чихрийн хэмжээ хэр нэмэгдэж буйг үзүүлдэг хэмжүүр) багатай учраас цусан дахь чихрийн түвшнийг огцом өсгөдөггүй.
2026-07-10
В.БАТМӨНХ: Эмээл урлах нь байшин барихтай адил
Төв талбайгаар алхаж явахдаа Жижиг, дунд үйлдвэрлэлийн өдөрт зориулсан үзэсгэлэнд тавьсан хэд хэдэн эмээлийг олж харлаа. Анхаарлыг минь татаж, нүднээ туссан нэг эмээл нь тод шар өнгийн гөлөмтэй бөгөөд түүнийгээ хөх өнгөөр эмжээрлэж, дотор нь хар савхиар сүлжмэл болон алхан хээг залган ширж, гадна талаар нь үүлэн хээгээр чимжээ. Эмээлийн суудал нь тод улаан дэвсгэртэй, цул мөнгөн баавар тоноглолтой аж. Ширээн дээр хөөрөг, хэт хутга тэргүүтэнтэй зэрэгцүүлэн тавьсан хоёр эмээл арай даруухан атлаа чамин төрхтэй, бор шаргал гөлөмтэй аж. Эдгээр эмээлийг урласан “Мөнх ур” урлангийн захирал В.Батмөнхтэй ярилцлаа.
2026-07-10
Эмэгтэй найм дахь их мастер цолтон
Монголын шатрын үндэсний шигшээ багийнхнаас эмэгтэй найм дахь их мастер төрлөө. Словени улсын Марибор хотод өнгөрсөн сарын сүүлчээр зохион байгуулсан Каспаровын шатрын сангийн нэрэмжит “Friendship festival” тэмцээний нээлттэй ангилалд Б.Мөнгөнзул оролцохдоо олон улсын чансаагаа 29.2 оноогоор ахиулан 2451 үзүүлэлттэй тоглож, эрэгтэйчүүдийн олон улсын мастер (IM) болон эмэгтэйчүүдийн их мастер цолны нэг нормыг тус тус биелүүлсэн.
2026-07-09
“Улаанбаатар” клубий нхэн аваргын цом гурав дахь удаагаа өргөв
Монголын хөл бөмбөгийн дээд лигийн 2025-2026 оны улирлын хаалтын ёслол болоход есөн баг өрсөлдөж, 103 тоглолтын дараа аварга болон шагналт байрын эздээ тодруулсан юм. Эрэгтэйчүүдийн багаас улирлын турш тогтвортой, өндөр амжилт үзүүлсэн “Улаанбаатар” клубийнхэн тэргүүлэв. Сүү лийн тэмцээнд тэд “Дэрэн” багийнхантай тоглосон.
2026-07-09
Амьдрахад хамгийн таатай хот бол Данийн Копенхаген
Судалгааны “Economist intelligence unit” (EIU) байгууллагаас дэлхийн 173 хотын амьдрах орчныг үнэлжээ. Тодруулбал, тогтвортой байдал, эрүүл мэндийн үйлчилгээ, соёл ба хүрээлэн буй орчин, боловсрол, дэд бүтэц гэсэн үндсэн таван бүлэг үзүүлэлтийн хүрээнд тухайн нийслэлд аж төрж буй хү ний амьдралын чанарыг хэмждэг аж. Үнэлгээг EIU-гийн шинжээчдийн дүгнэлт, Дэлхийн банк, “Transparency international” зэрэг байгууллагын мэдээлэлд тулгуурлан 100 онооны системээр тогтоодог байна.
2026-07-09
Төв Ази дэлхийн агаарын ачаа тээврийн шинэ төв болох төлөвтэй
Төв Азийн агаарын ачаа тээврийн хэмжээ 2019 оноос хойш хоёр дахин өссөнийг Олон улсын агаарын тээврийн холбоо (IATA)-ноос мэдээллээ. Тус байгууллагын долоо хоног тутмын “Chart of the week” тоймд агаарын орон зайн зарим хязгаарлалт болон тээврийн сүлжээний шинэчлэлийн улмаас Төв Ази нь тив хоорондын ложистикийн ач холбогдол бүхий дамжин өнгөрөх чухал бүс болж буйг онцолсон байна.
2026-07-09
Бизнес эхлүүлэх “босго” намсав уу
Бизнес эрхэлнэ гэдэг нь багаа бүрдүүлэх, байрлах оффисоо олж, шаардлагатай тоног төхөөрөмж худалдан авах, программ хөгжүүлэгч, дизайнер, маркетингийн мэргэжилтэн, борлуулалтын ажилтан, нягтлан бодогч ажилд шалгаруулахаас эхлээд олон шат дамжлагатай, нүсэр үйл явц байж ирэв. Гэвч сүүлийн жилүүдэд эрчээ авч буй хиймэл оюуны хөгжил бизнесийн “дүрмийг” үндсээр нь өөрчилж буй гэхэд үнэнээс хол зөрөхгүй болоод байна.
2026-07-09
