Хөгжлөөс “гээгдсэн” номын сангууд
Мэдээллийн технологийн үсрэнгүй хөгжил салбар бүрд шинэ салхи үлээлгэж, бидний өдөр тутмын амьдралын хэв маягийг үндсээр нь өөрчилж байна. Номын сан гэдэг ойлголт өнөө цагт дөрвөн хананы дунд шарласан хуудас эргүүлэн суудаг танхимаар хязгаарлагдахаа больсон. Олон улсын түвшинд номын сангуудыг мэдээллийн нэгдсэн дижитал төв, судалгааны цахим сүлжээ, иргэдийн цаг завыг хэмнэсэн ухаалаг систем болгон хөгжүүлж байна. Харин манай номын сангууд энэхүү хурдацтай өөрчлөлттэй дөрөө харшуулж чадаж байна уу гэвэл харамсалтай нь, үгүй.
2026-09-21
“Тэрбум мод” тэнгэрт үлдэх үү
Дэлхийн хоёр тэрбум гаруй хүний өдөр тутмын ахуй амьжиргаа, амь нас, эрүүл мэндэд шууд заналхийлэл учруулж буй цөлжилт, шар шороон шуурганы аюулыг намжаах томоохон амлалтыг одоогоос таван жилийн өмнө НҮБ-ын Ерөнхий ассамблейн 76 дугаар чуулганы индрээс Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх дэвшүүлсэн нь есөн жилийн хугацаанд тэрбумаас давсан хэмжээний мод тарих байв. Байгаль, цаг уурын гамшигт үзэгдлийн эсрэг дэлхий нийтийн тэмцэлд үнэтэй хувь нэмэр оруулах амбицтайгаар хүлээсэн энэхүү үүрэг, амлалтын хэрэгжилтийг олон улсад тайлагнаж, үнэлүүлж дүгнүүлэхэд дөрөв хүрэхгүй жил үлдлээ.
2026-09-18
Хүнс “хувьсаж”, хүмүүс эрүүлжинэ гэсэн юу болов
Ёжтой нэгэн эр “Богд уулын бэлд амсхийхдээ би Монголд үйлдвэрлэсэн кофе уун, хиам, бяслаг, өргөст хэмхтэй талх идэж байгаа нь Эрээнд, үгүй юм гэхэд урд хөршийн хаа нэгтээ амьдран суугаа хятад айлд орлого оруулж буй хэрэг. Яагаад гэвэл миний өмсөж, идэж буй бүх зүйл импортынх бөгөөд дийлэнхийг нь урд хөршөөс нийлүүлдэг.
2026-09-17
Сурах “зам” нь бартаатай ч хичээж буй монгол сурагчид
“Нийгэм, эдийн засгийн үзүүлэлт суралцагчдын гүйцэтгэлд нөлөөлж байна. Амжилт гаргахын тулд эцэг, эх, асран хамгаалагчийн хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжиж, тэдний боловсролыг ахиулах хэрэгтэй” хэмээх зөвлөмжийг Сурлагын амжилтын олон улсын үнэлгээ буюу “ПИСА2025” бидэнд өгөв. Анхаарал татсан өөр нэг зүйл нь нийгэм, эдийн засгийн доод бүлгийн суралцагчдын 13 хувь нь байгалийн ухааны гүйцэтгэлийн хамгийн дээд түвшинд үнэлэгдсэн явдал.
2026-09-15
1.5 их наяд төгрөгөөр нисэх буудал өргөтгөнө гэв үү
Манай улс “Чингис хаан” олон улсын нисэх онгоцны буудлыг Японы олон улсын хамтын ажиллагааны байгууллага (ЖАИКА)ын 65.6 тэрбум иен буюу тухайн үеийн ханшаар 570-600 сая ам.долларын хөнгөлөлттэй зээлээр барьж, 2021 оны долоодугаар сард ашиглалтад оруулсан билээ. Үндсэндээ бид Хөшигийн хөндийд барьсан нисэх онгоцны буудлаа ашиглаад таван жил гаруй л болж буй. Олон улсын байгууллагаас хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр авсан зээлийнхээ гуравны нэгийг нь ч төлөөгүй байна.
2026-09-11
Төрийн албан хаагчдын сэтгэцийн эрүүл мэндийг ганц хуудас цаасаар тодорхойлохгүй
Манай улсад төрийн албанд ажиллах хүсэлтэй иргэнээс шаардах баримт бичгийн нэг нь сэтгэцийн эрүүл мэндийн тодорхойлолт юм. Түүний хүчинтэй хугацааг саяхан сунгасан явдал нь өнгөц харвал техникийн шинжтэй шинэчлэл мэт. Гэвч энэхүү жижиг өөрчлөлт нь төрийн албанд хүнийг хэрхэн сонгодог, албан хаагчийн сэтгэл зүйн эрүүл мэндийг ажилд орсноос нь хойш ямар шалгуураар хянадаг, хамгийн гол нь эрх мэдэлтэй, хүч хэрэглэх боломжтой албан тушаалтны зан үйлийн эрсдэлийг илрүүлдэг, эсэх нь илүү том асуудал дагуулаад буй юм.
2026-09-09
Хуучин байшин будахыг хүүхдэд зориулсан бүтээн байгуулалт гэхгүй
Бид хэзээ нэг хүүхдэд зориулсан хоттой улс болох вэ. Хуучин байшин будаж засахыгаа эрх баригчид хүүхдийн төлөөх бүтээн байгуулалт гэж ойлгоод байх шиг. Эсвэл арга хэмжээ, уралдаан тэмцээн, баярын тоглолт зохион байгуулсныгаа тэдний төлөө ажиллаж байна гэж эндүүрдэг. Өнгөрсөн зургаадугаар сарын 1-нд буюу Хүүхдийн эрхийг хамгаалах олон улсын өдрөөр “Нэг ээлждээ 1000 хүүхэд хүлээн авах хүчин чадалтай, дөрвөн улирлын зуслангаар Хотын дарга Б.Пүрэвдагва багачуудад бэлэг барилаа” гэж бараг бүх хэвлэлээр “сэвүүлсэн”. Ашиглалтад оруулчхаад баярынх нь өдрөөр хүлээлгэн өгч байна уу гэтэл пиардсан даа.
2026-09-08
“Хулхи” хувийн сургуулиуд хүүхэд хохироосоор л байг уу
Борооны дараахмөөгшиг олширсон хувийн сургуулиуд эхнээсэээ тараа таниулж, үүдээ барихдаа туллаа. Хичээлийн шинэ жил эхэлчхээд байхад сурагчдаа хүлээж авах нь бүү хэл, шүүхийн байгууллагаар асуудлаа шийдүүлэхдээ тулчихсан нь ч байх юм. Тодруулбал, “Монтэ Роза” сургууль “Наран трейд” ХХК-тай шүүхийн маргаан үүсгэсний улмаас 600 хүүхдийн эрхийг зөрчив.
2026-09-04
Шатахууны импортоос хараат байдлыг цахилгаан автомашин бууруулж чадах уу
Шатахууны нийлүүлэлт доголдох бүрд урт дараалал үүсэж, үнэ өсдөг дүр зураг монголчуудад хэдийн танил болжээ. Сүүлийн нэг сард л гэхэд автомашины улсын дугаарын тэгш, сондгой тоогоор бензин олгож, нэг тээврийн хэрэгсэлд 50 мянган төгрөгийн хязгаарлалт тогтоосон ч иргэд ШТС-ын гадна цаг заваа барж дугаарласан хэвээр. Жилд дунджаар 2.4 тэрбум ам.долларыг бензин, дизель түлшний импортод зарцуулдаг манай улсын хувьд эл асуудал түлшний импортоос хэр хамааралтай, ямар эмзэг тогтолцоотойг бэлхнээ харуулна.
2026-09-03
Тал хээрийг хамгаалах түүхэн, шинэ “зам”-ын эхлэл
Манай улсад болж өнгөрсөн Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын талуудын 17 дугаар бага хурал (COP17)-ын талаар иргэд сайн, муу, сайшаалтай, шүүмжлэлтэй олон өнцгөөс санаа бодлоо уралдуулан ярьж байна. Үүний дунд хурлын зохион байгуулалт, хөрөнгө санхүүжилт, үлдэх үр ашгийн тухай сэдэв жин дарж байх шиг.
2026-09-01
Есдүгээр сарын 1 бол ердийн л нэг өдөр
Есдүгээр сарын 1 бол ерөөсөө бидний баяр хэмээх бичигдээгүй хуулийг монголчууд хэзээнээс ч юм дагаж мөрдсөөр ирсэн. Угтаа бол ердийн л нэг өдөр билээ. Гэтэл бид хичээлийн шинэ жилийн эхний өдрийг баяр ёслол, сургууль, цэцэрлэгийн захирал, багш нарт тал засах, эсвэл дутуугийн мэдрэмжээ дүүргэх, бүр бэл бэлчингээ гайхуулах хэлбэр төдий тэмдэглэсээр өдий хүрэв.
2026-08-28
Богд уулын хагарал дээрх “бетонон” хотхонуудын аюул
Монгол, Японы эрдэмтэд одоогоос найман жилийн өмнө Улаанбаатар хотод гамшгийн эрсдэлийн үнэлгээ хийх явцдаа нийслэлийн суурьшлын бүс дундуурх 50-иад км газрыг хамарсан шинэ хагарал илрүүлсэн билээ. Нийслэл орчимд судлаачдын өмнө нь илрүүлсэн идэвхтэй зургаан хагарал хотын төвийн суурьшлын бүсээс зайдуу, хүн амын төвлөрөл, хөдөлгөөн харьцангуй сийрэг газруудад байсан бол 2018 онд нээсэн долоо дахь голомт Улаанбаатарыг зүүнээс баруун руу хөндлөн гулд “туучсан” байршилтай байв.
2026-08-26
Дарга нарын төсөөлөлд “цэцэглэсэн” дагуул хотын бодит төрх
Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын талуудын 17 дугаар бага хурал (СОР17)-ын хүрээнд болсон “Хотын дарга нарын чуулга уулзалт”-д ирээдүйгээс ирсэн буюу цаасан дээр “амилсан” нэгэн хотын удирдлага оролцож, цугласан олныг гайхшируулжээ. Энэ уулзалтын үеэр хотын удирдлагууд хэт төвлөрлөөс улбаатай экосистемийн доголдол, ногоон дэд бүтцийн хүртээмж гээд хүн ам ихтэй суурин газруудад нийтлэг тулгамддаг бэрхшээлүүдийг хэлэлцэж, гарц шийдэл эрэлхийлсэн бол өнөөх дарга “Монголчууд бид хотын газрыг зоосны нүхээр биш, хариуцлага гэж харах цаг болсон.
2026-08-24
Стандартаас хэтийдсэн хар тугалганд хордсоор байг уу
Манай улсад хар тугалганы өндөр агууламжтай будаг хаа сайгүй худалдаж буйг 10-аад жилийн өмнө тогтоогоод, анхаарах зөвлөмж хүртэл боловсруулсан. “Зориг сан”-гаас 2017 онд “100 айл” барилгын материалын төвөөс ахуйн хэрэглээний 56 лааз будаг худалдан авч, түүнийг шинжлүүлэхэд 70 хувь нь хар тугалганы агууламжтай гарсан юм.
2026-08-21
Барилгын өндрийг “хазаарладаг” хуультай болъё
Ерөөсөө бушуу ийм хуультай л болъё. Сонгуульд зориулж, зөвхөн тойргийнхноо тойглох хуулийн төсөл өргөн барьтлаа “хийцгүйрдэг” парламентын гишүүдийг шахаж шаардаад ч болов үүнийг ажил болгоё. Хууль санаачлан батлуулах онцгой эрх тэдэнд бий. Эсвэл нийслэлийн удирдлагуудад санал хүргүүлж, бодитой алхам хийхийг шаардъя. Тэд хүсвэл Засгийн газартай хамтраад энүүхнийг ядаж цөхөх юмгүй хийчих боломжтойг Х.Нямбаатарын үед батлуулсан Улаанбаатар хотын замын хөдөлгөөний түгжрэлийг бууруулах, гэр хорооллыг орон сууцжуулах тухай хуулиас харж болно.
2026-08-14
“Нөөц амь” буюу үүдэл эсийн эмчилгээ
Хүн төрөлхтний анагаах ухааны хөгжлийн оргил үе нь эрхтэн шилжүүлэн суулгах мэс засал байсан бол XXI зууны эрүүл мэндийн салбарын гайхамшиг нь үүдэл эсийн эмчилгээ болжээ. Үүдэл эсийн судалгаа, туршилтыг дэлхийн олон улсад хийж буй ч энэ нь тухайн орны хөгжил, эдийн засгийн чадамжаас ихээхэн шалтгаалдаг.
2026-08-13
Богдхан уулыг “боомилсон” төмөр хашаануудыг буулгая
Богдхан уулын дархан цаазат газрын Хамгаалалтын захиргааны дарга Э.Цогбадрал мөрөөдлөө биелүүлж, Чандманийн амны Хийморийн овоо орчимд зэрлэг амьтны эко гарц байгуулах гэж буй аж. Тэрбээр цахим хуудсаараа дамжуулан энэ талаар хуваалцаад, нийслэлийн ерөнхий архитектор Б.Батцолмонгийн гарын үсэг бүхий ажлын зураг хавсаргажээ.
2026-07-07
Хууль бус, хүнд суртал нь саад болж байна
Хөрөнгө оруулалтын орчныг сайжруулж, бизнес эрхлэх таатай нөхцөлийг бүрдүүлэх, төрийн оролцоог хумих чиглэлд томоохон реформуудыг “тунхаглаж”, эрх баригчид ар араасаа сүржин мэдэгдэл хийх ч бодит байдалд нөхөрлөл, компани байгуулахын тулд хуулийн этгээдийн улсын бүртгэлийн явцаас эхлээд олон хүнд сурталтай нүүр тулж буй юм.
2026-07-06