Өндөр хүлээлтийн өмнө “сөхөрсөн” өсвөр үеийнхэн
“Би хэн бэ” гэдэг асуултад хариулт хайж, хэн нэгэн “Чи хөөрхөн” гэвэл догдолж, “Царай муутай” гэчихвэл тэрэнд нь итгэчихдэг хамгийн тогтворгүй, өөрийгөө таньж мэдээгүй эмзэг сэтгэл зүйтэй үеийг өсвөр нас хэмээн тодорхойлж болохыг сэтгэл зүйчид хэлсэн. Өөрөөр хэлбэл, шилжилтийн үе буюу 12-18 насныханд сэтгэл зүй, бие махбодын өөрчлөлтөөс гадна нийгмийн олон хүчин зүйл тулгамдсан асуудал болдог байна. Өөрийн үнэт зүйл, итгэл үнэмшил, зорилгоо олж, бие хүн болон төлөвших замдаа өсвөр насныхан алдах, үүнээсээ болж сэтгэл зүйн гутралд орох, цаашлаад амиа хорлох тохиолдол буурахгүй байгаа нь сэтгэл эмзэглүүлсээр.
2025-06-20
Хиймэл оюуныг “дөнгөлөх” хууль хэрэгтэй байна
“Замын хөдөлгөөний дүрэм зөрчсөн” гэх мессеж өдөрт хэдэн арваараа ирж “айлгах” болов. Цагдаагийн дохиураар, дүрмийн дагуу замын хөдөлгөөнд оролцсон атал “Гэрэл дохио”, “Зогс шугам” зөрчсөн гэх зэргээр алдаа гаргаагүй ч хиймэл оюун “муу” дүн тавьж, олон нийтийг бухимдуулж байна. Энэ ямар учиртай юм бэ, ингэж дасгасаар нэг л өдөр ихээхэн хэмжээний торгууль ногдуулах вий гэх эргэлзээ, түгшүүр олны дунд үүсчихлээ. Дэлхий нийт тэр чигтээ хиймэл оюунаар залуурдуулж буй технологийн энэ эрин үетэй манай улс ч хөл нийлүүлэх нь зүйн хэрэг. Гэвч хиймэл оюуныг “дөнгөлөх” хууль, эрх зүйн орчныг бүрдүүлээгүй байж салбар бүрд ингэж хүч түрэмгийлэн нэвтрүүлж байгаа нь хүний эрхийн зөрчил үүсгэж болзошгүйг хуульчид анхааруулах болов.
2025-06-17
Дорнодын “хунтайж” Ш.Бямбасүрэн
Монгол Улсын ес дэх парламент бүрдэж, анхны 126 гишүүн тангаргаа өргөөд удаагүй байна. Дөрвөн нам, нэг эвслийн төлөөллөөс бүрдсэн эл парламентад иргэд биднийг хэн хэн төлөөлж байна вэ. Ардчилсан засаглалыг бэхжүүлэх, нийгэм, эдийн засгийн амьдралд хөгжил дэвшил авчрах үүрэг, зорилгоо биелүүлэх нөөц боломж, туршлага тэдэнд бий юү. Эдгээр асуултад хариулт өгч, иргэдийн мэдэх эрхийг хангах үүднээс “Өнөөдөр” сонин “126-гийн нэг” булан нээгээд байна. Энэ удаагийн парламентын 126 гишүүний 80 нь анх удаа сонгогдсон. Мөн түүхэндээ хамгийн олон эмэгтэй гишүүнтэй парламент гэхчлэн олон тодотголтой билээ. Парламентад иргэдийг хэн хэн төлөөлж байгааг бид цувралаар танилцуулах болно.
2025-06-16
Г.ЗАНДАНШАТАР: Татварын дарамтыг бууруулж, дундаж давхаргыг дэмжиж ажиллана
10.00 цаг УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаан 65 гишүүн буюу 51.6 хувийн ирцтэйгээр эхэллээ. Ерөнхий сайдыг томилох тухай, “Эрчим хүч-3” төслийг хэрэгжүүлэх Монгол Улс, Олон улсын сэргээн босголт, хөгжлийн банк хоорондын Зээлийн хэлэлцээрийг соёрхон батлах тухай, Хот байгуулалтын тухай хуульд нэмэлт оруулах болон хамт өргөн барьсан хуулийн төслүүдийг хэлэлцэх, эсэхийг шийдвэрлэх талаар УИХ-ын дарга Д.Амарбаясгалан танилцуулав. Ерөнхий сайдыг томилох тухай асуудлаар Төрийн байгуулалтын байнгын хороо болон АН-ын бүлэг хуралдаж буй тул үдээс өмнөх чуулганыг түр завсарлуулж, 14.00 цагт хуралдахаар болсон юм. УИХ дахь АН-ын бүлэг ээлжит бусаар хуралдаж, Ерөнхий сайдад нэр дэвшигч Г.Занданшатарт асуулт тавьж, хариулт авсан юм.
2025-06-13
Хоёр сая хүрэхгүй цалинтай багш нар ажилдаа хоргодно гэж үү
“Би биологи, эрүүл мэндийн багш мэргэжилтэй. Улсын сургуульд 20 гаруй жил ажиллаж байна. Улаанбаатар хотод багшилж байгаад Дорнодод ирсэн. Орон нутгийн багшид цалингийн нэмэгдэл олгодог тул хэдэн төгрөгийн ахиуг харж шилжсэн юм. Гэвч би сард гар дээрээ хоёр сая төгрөгийн цалин авч чадахгүй байна. Урьдчилгаа 700 мянга, сарын төгсгөлд нэг сая орчим төгрөгийн цалин авдаг. Бараа, бүтээгдэхүүний үнэ тэнгэрт хадсан энэ цагт ийм цалингаар амьдралаа залгуулна гэдэг хэцүү. Бодит байдал ийм байхад хэн багшаар ажиллахыг хүсэх билээ. Миний таньдаг багш нарын олонх нь гадаад руу “дүрвэчихлээ”. Газар зүй, монгол хэл, математикийн багш маань Чех болон Солонгост ажиллахаар явсан. Багш нар бага цалинтай хэрнээ маш их ачаалалтай ажилладаг.
2025-06-05
Парламентын гишүүд Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэд итгэл хүлээлгэхийг дэмжсэнгүй
2025 оны зургаадугаар 2-ны 17.20 цаг. УИХ-ын чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар Монгол Улсын Ерөнхий сайдад итгэл хүлээлгэх тухай УИХ-ын тогтоолын төслийг хэлэлцсэн юм. Хэлэлцэх асуудалтай холбогдуулан Ерөнхий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ үг хэлж, тогтоолын төс¬лийг танилцууллаа. Тэрбээр үүссэн нөхцөл байдал нь хамтарсан Засгийн газар, Ерөнхий сайдын гэхээс илүү Монгол Улсын ирээдүйг цаашид ямар замаар хөтлөх вэ гэдэг салаа зам дээр буйг онцлоод “Бид 76 гишүүнтэй парламенттай байх үед засаглалын дундаж хугацаа 1.5 орчим жил байсан, цаашид үүнийг хэрхэн өөрчлөх вэ, тогтвортой засаглалыг яаж авч үлдэх вэ гэдэг нь 126 гишүүнтэй парламентын шинэ тогтолцооны анхны кэйс болж үлдэх түүхэн ач холбогдолтой” гэв. УИХ-ын гишүүд Ерөнхий сайдад асуулт тавьж, хариулт авсны дараа түүнд итгэл хү¬лээлгэх, эсэх талаар байр сууриа илэрхийлснийг заримаас нь сийрүүлье.
2025-06-04
Илүүдэл жинтэй “арми” айсуй
Тарган мал тал бүрийн ашигтай, тарган хүн тал бүрийн өвчтэй гэж монголчууд эртнээс хэлэлцэж, үр хүүхдэдээ захиж ирсэн билээ. Бидний үед тарган хүн байгаагүй гэж ахмадууд ярихыг нэг биш удаа сонссон биз ээ. Одоогийнх шиг хоол хүнс элбэг дэлбэг байгаагүй, хүссэнээ идэх боломжгүй цаг үе таргалалт хэмээх тахлаас ангид байхад хамгийн их нөлөө үзүүлжээ. Гэвч нөгөө талдаа монголчууд шим тэжээлийн дуталд өртсөн хэвээрээ байна.
2025-05-30
Б.ОТГОНТӨГС: Цалин хөлсгүй асрахуйн эдийн засгийн салбар нь ДНБ-ий 15.3 хувьтай тэнцэж байна
Асрахуйн эдийн засаг нь гэр бүл, хүүхэд, ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй хүмүүсийг асран халамжлах төлбөртэй болон төлбөргүй хөдөлмөрийг хамруулсан өргөн ойлголт билээ. Дэлхий нийтийн хөдөлмөрийн тэн хагас нь ямар нэгэн хэлбэрийн халамж, асаргаатай холбоотойг Олон улсын хөдөлмөрийн байгууллагын 2018 оны судалгаанд дурджээ. Асрахуйн эдийн засгийн талаар судалж, зардлыг тооцон, үнэлгээ тогтоохоор ажиллаж буй МУИС-ийн Эдийн засгийн тэнхимийн багш, доктор, профессор Б.Отгонтөгстэй ярилцлаа.
2025-05-26
Б.Нямдаваа: Чихэрлэг ундааны хэрэглээг бууруулахад онцгой албан татварын зэрэгцээ олон арга хэмжээ авах шаардлагатай
Халдварт бус өвчний эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг эрүүл бус хүнсний бүтээгдэхүүний нэг нь чихэрлэг ундаа юм. 2024 оны Монгол Улсын хүн амын хоол тэжээлийн VI судалгаанд монгол эрчүүдийн 70 хувь нь чихэрлэг, хийжүүлсэн ундаа, 47.3 хувь нь чихэр, амттан хэрэглэдэг гэж хариулжээ. Өөрөөр хэлбэл, 15-49 насны эрэгтэйчүүдийн 48.8 хувь нь илүүдэл жин ба таргалалттай байсан нь өмнөх V судалгаатай нь харьцуулахад 57.4 хувиар өссөн дүн. Харин манай улсын нийт насанд хүрэгчдийн 58.1 хувь нь илүүдэл жинтэй буюу таргалалттай байгаа.Үүнд чихэрлэг ундааны замбараагүй хэрэглээ нөлөөлж буй бөгөөд Онцгой албан татварын тухай хуульд чихэрлэг ундаанд албан татвар ногдуулахаар тусгасан. Хуулийн эл зүйл заалтыг 2027 оноос хэрэгжүүлэх юм. Энэ талаар Австралийн “Маккуары” их сургуулийн эдийн засгийн ухааны докторант Б.Нямдаваа судалгаа хийжээ. Түүнтэй ярилцлаа.
2025-05-20
Эрх баригчид хүүхдээр шоудахаас биш, эрхийг нь хамгаалж чаддаггүй
Хүүхэд, хөгшидгүй улаан алчуур зүүж ижилсэн, нийтээрээ дуулж, бүжиглэсэн, коммунизм нэвт “ханхалсан” өдрүүд өнгөрсөн долоо хоногт болж өнгөрөв. Монгол Улсад хүүхдийн байгууллага үүсэж хөгжсөний 100 жилийн ой тохиосон нь энэ. Хүүхдийн байгууллагыг үндэслэгч, зохиолч Д.Нацагдоржийн хөшөөг мөн л дээл өмсөж, улаан алчуур зангидсан, бөмбөр нүдсэн хүүхэд багачууд тойрч алхаж, цэцэг өргөж харагдсан. Урьд жилүүдэд ч мөн адил ийм л зураглалаар явж ирлээ. Энэ мэт ой, түүхэн үйл явдал, сонгууль, эсвэл эрх баригчид өөрт ашигтай үедээ л хүүхэд, залууст хайр зарлаж, саймширдаг явдал хэрээс хэтэрлээ.
2025-05-16
Орон нутгийн орхигдсон замд осолдогсод буурахгүй нь
Өргөн уудам газар нутагтаа асгасан шагай шиг амьдардаг улс бол монголчууд. Аймгийн төвөөсөө хэдэн зуун км алслагдсан малчид, иргэдийг хөгжилд хөтлөх гүүр нь авто зам. Манай улсад аймаг, нийслэл, сумуудыг холбосон улсын чанартай 15 000 орчим км үргэлжлэх авто зам бий. Үүнээс 7.7 мянган км нь хатуу хучилттай. Өөрөөр хэлбэл, тэн хагас нь хатуу хучилттай, үлдсэн нь шороон болон сайжруулсан зам юм.
2025-05-14
“Мэдлэгтэй биш, сэтгэлтэй хүн л сувилагчаар ажиллаж чадна”
Пүрэв гаргийн 08.30 цагийн үед Сэтгэцийн эрүүл мэндийн үндэсийн төв орчимд нам гүм байлаа. Хоёр давхар тоосгон, “Хүлээн авах” гэсэн хаягтай барилгын баруун талд хэдэн хүн нарлаж буй бололтой сууцгаана. Дэргэд нь цайвар ногоон өнгийн хувцастай сувилагч зогсож, тэдэнтэй ярилцах бөгөөд давхар “хянасан” байдалтай харагдана. Тэдгээрийн цөөнгүй нь гялаан толгойтой байх юм.
2025-05-12
Зөвшөөрөлгүйгээр барилга сүндэрлүүлдэг “гаж үзэгдэл” гаарлаа
Хэрэв барилгыг галд тэсвэртэй материалаар барьсан бол, хууль, журам, аюулгүй ажиллагааны дүрмийг баримталсан бол өдгөө 207 дугаар байрны 63 өрхийн 200 гаруй иргэн орох оронтой¬гоо үлдэх байсан ч юм бил үү гэж “Дүнжингарав”-ын дэлбэрэлт”-ийн хэргийг шүүх хурлын үеэр олон хүн бодсон болов уу.
2025-04-30
Хятадууд гэдийж, малчид гонсойж байна
Хэнтий аймгийн малчин залуу энэ сарын эхээр хэдэн ямаагаа самначхаад ноолуурын үнэ өсөхийг хэсэг харзнасан гэнэ. Гэтэл үнэ өсөх нь бүү хэл, авах ч хүн олдохоо байж. Сарын эхэнд нэг кг ноолуурыг 150 мянга орчим төгрөгөөр авч байсан ченж одоо болохоор “авахгүй” гээд гэдийчхэж. “Ноолуур авна” гэх зарын дагуу ярихаар 140 мянга гэх боловч яваад очихоор кг-ыг нь 100-105 мянган төгрөгөөр л үнэлж буйг малчин залуу ярьсан юм. Харин салбарын яамныхан нь зүүн аймгийн малчдаас ноолуурыг нь бүрэн авч дууссан.
2025-04-24
М.ЦОГТБААТАР: Гэр бүлийн үнэ цэн, хөгжлийг дэмжих шинэ хууль боловсрууллаа
Монгол Улсад төрөлт буурч, “шинэ” хүн цөөрч буйн цаад учир шалтгаан, манай орны хүн ам зүйн бүтэц алдагдсан, эсэх, төрөлтийн үзүүлэлт нь тогтмол уруудах болсон улс орнууд зорилтот бүлэгтээ чиглэсэн ямар бодлого баримталж байгаа талаар болон үүнийг хөрсөндөө буулгах боломжийн тухай мэргэжлийн хүмүүсийн ярилцлага, нийтлэлийг “Өнөөдөр” сонин өмнөх дугаарууддаа хөндсөн билээ. Энэ удаад Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамны Гэр бүлийн бодлогын газрын даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгч М.Цогтбаатартай хүн амаа өсгөх бодлогын талаар ярилцлаа.
2025-04-22
