- Эхлэл
-
“Өнөөдөр”-ийн сэдэв
Орчныг нь сайжруулах гээд эрүүл мэндийг нь хохироосоор байх уу
Хичээлийн шинэ жил дөхөхөөр сургууль, цэцэрлэгүүд өнгө засаж, анги танхимаа торддог бичигдээгүй хууль манайд бий. Үүний тулд жил бүр улсын төсвөөс гадна эцэг, эхчүүдээс мөнгө татаж, хандив нэрээр чамгүй хөрөнгө босгодог. Үр хүүхдээ цэвэрхэн, тохилог орчинд сургахын тулд аав, ээжүүд цааргалалгүй өгч, хувь нэмэр оруулдаг нь үнэн. Гэвч энэ бүхний цаана хүүхдийн эрүүл мэндэд чимээгүйхэн заналхийлдэг нэг асуудал орхигддог нь дотоод орчны бохирдол юм.
2026-06-05
Зээлээр амь зуугчид ба хүүгээр хөлжигсөд
Бидний монголчууд өртэй хүн өөдөлдөггүй, өттэй мал таргалдаггүй гэж ярьж, аль болох өр зээл тавихаас зайлсхийж ирсэн. Ер нь минимал амьдралын хэв маягтай, хэрэглээ багатай байсан нь ч үүнтэй холбоотой биз. Гэтэл өдгөө нөхцөл байдал өөр болжээ. Өртэй хүн зорилготой хэмээн ярьж, түүнийгээ төлөхөөр шаргуу ажиллаж, шинийг сэддэг ч гэж байна. Ерөөсөө л өр тавьж хэрэглээгээ хангаж, дарах гэж л ажилладаг болцгоож. Үүнд олон шалтгаан бий.
2026-06-03
Ачаа эргэлтийн хурднаас амьжиргааны чанар, орлогын хэмжээ шалтгаална
Улаанбаатарт оюутан болж ирсний дараа хөдөө гэрээс мах болон бусад зүйл ирдэг байлаа. Цаасан хайрцагт хийгээд дээр нь нэр, утас бичсэн ачааныхаа ирэх хугацааг таамаглан “Нарантуул” зах орно. Эсвэл жолооч нь миний гар утас руу залгавал бүр тодорхой болж, очиж авна. 1500 орчим км-ийн зайд ачааны машин 6-7 хоног явж ирэх бөгөөд төдий хугацааны дараа л ачаагаа авахаар төлөвлөдөг байснаас хойш 20 гаруй жил өнгөрч.
2026-05-28
Яамны бүтэц нь соёлын бодлогоосоо чухал болох цаг дор
Монголд Соёлын яамыг улс төрийн сонгуулийн цикл дагаан шинээр байгуулж, эсвэл татан буулгаж, нэрийг нь солиж, бүтцийг нь өөрчилж ирсэн нь төрийн бодлогын тогтворгүй байдлын тод илэрхийлэл гэвээс зохино. Цагтаа нэрт академич С.Лувсанвандан, соён гэгээрүүлэгч Ж.Бадраа, билэгт гүүш Ц.Гомбосүрэн, алдарт зохиолч, найруулагч Л.Ванган, Хөдөлмөрийн баатар Н.Жанцаннорав нарын удирдаж байсан Соёлын яамыг 2020 оноос хойш С.Чулуун, Ч.Номин, Ч.Ундрам, Ж.Алдаржавхлан гэсэн МАН дагасан "хүүхэлдэйнүүд" толгойлох нэртэй тоглосоор байна.
2026-05-27
Эх хэлээрээ ярьж, ойлгож чадахгүйн эмгэнэл
“Би нэгдүгээр ангийг таван удаа дааж авч ажиллаж байна. Өөрөөр хэлбэл, дөрвөн бага анги төгсгөсөн бөгөөд одоо хоёрдугаар ангитай. Нэгдүгээр ангид элсэж буй хүүхдүүдийн сурах чадвар сул байгаа нь жилээс жилд илэрхий мэдэгдэх болсон. Зургаан настнуудын хэл ярианы хөгжил, ойлгох, тогтоох, анхаарал төвлөрүүлэх чадвар үнэхээр муу байна. Уншаад ойлгох, тогтоох чадвар сул байгаад дэлгэцийн хэт их хэрэглээнээс гадна гэр бүлийн орчин нөлөөлдөг нь ажиглагдсан.
2026-05-25
Шүүх засаглалын тэргүүн эрх мэдлийг хэн атгах вэ
Улсын дээд шүүхийн ерөнхий шүүгч Д.Ганзоригийн бүрэн эрхийн хугацаа ирэх сарын 2-нд буюу хэдхэн хоногийн дараа дуусна. Түүний явах цаг нь хараахан болоогүй байхад Дээд шүүхийг “атгах” гэсэн эрх мэдлийн тулаан өрнөөд эхэлчихлээ. Олон нийт ч таамаг дэвшүүлж, одоогийн Ерөнхийлөгчийн таалалд хэн нийцэх талаар хэвлэл мэдээлэл ч шуугьж байна.
2026-05-22
Дампуурах нөхцөлийг бүрдүүлэгч данхар төр, өндөр татвар, далайцгүй бодлого
“Дөрвөн жил ресторан паб ажиллуулаад өнгөрсөн сард хаалгаа барилаа. 10 хүн цалинжуулж, түрээс болон татвараа төлж, боломжийн ажиллах гэж хичээж ирсэн. Үйлчлүүлэгч багассантай холбоотойгоор цөөнгүй ресторан, хоолны газар үйл ажиллагаагаа зогсоож байна. Яагаад үйлчлүүлэгчгүй болов гэхээр иргэдэд мөнгө алга.
2026-05-20
Хоёр хүн тутмын нэг нь эмнэлгийн тусламж авч чадахгүй байна
Монгол Улсад иргэний эрүүл мэндээ хамгаалуулах, эмнэлгийн тусламж, үйлчилгээ авах нь Үндсэн хууль болон олон улсын гэрээ, конвенцоор баталгаажсан суурь эрхийн нэг билээ. Гэвч бодит нөхцөлд нийтээр эл эрхээ ижил тэгш, чанартай, хүртээмжтэй байдлаар эдэлж чадахгүй байна.
2026-05-18
Үндэсний хууль, эрх зүй үхрийн бөөр шиг байдаггүй
Монгол Улс 2025 онд авлигын үзүүлэлтээр 182 орноос 124 дүгээрт жагсаж, өнгөрсөн жилийн мөн үеийнхээсээ 10 байраар ухарсан. Мөн Хүний эрхийн индексээр 2024 онд дөрвөн байраар хойшилж, 142 орноос 69-д бичигдэж байв. Энэ нь манай улсын хууль тогтоомжид гажуудал үүссэний илрэл хэмээн хуульчид үздэг.
2026-05-13
Хотгүй улсын нийслэл “галзуурсан” түүх
“Энэхүү Хавсралт хууль Монгол Улсын Үндсэн хуулийнхаа нэгэн адил хүчинтэй” гэж хүчин төгөлдөр байдлыг нь “эцэг хууль”-д дархалсан Монгол Улсын Үндсэн хуулийн хавсралт хуулийг 1992 оны нэгдүгээр сарын 16-нд баталсан түүхтэй. Дөрөвдүгээр зүйл буюу “Монгол Улсын засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн нэгж, түүний удирдлагын тухай Монгол Улсын Үндсэн хуулийн заалтыг хэрэгжүүлэх” гэсэн хэсгийн 3-т “Хот, тосгоны эрх зүйн үндсийг хуулиар тогтоож, түүний дагуу тэдгээрийн өөрийн удирдлагыг зохион байгуулах хүртэл Дархан, Чойр, Эрдэнэт хот одоогийн нутаг дэвсгэртээ аймагтай адилсах засаг захиргаа, нутаг дэвсгэрийн зохион байгуулалттай байна” хэмээсэн буй.
2026-05-11
“Махаа экспортолсноос иргэддээ зарчих”
Монголчууд бид шатахууны ханш болон махны үнийн өсөлтийг тун мэдрэг хүлээн авдаг. Магадгүй бензинээс илүүтэйгээр махны үнэ, нийлүүлтэд ач холбогдол өгдөг. Инфляцын өсөлтийн 20-30 хувийг махны үнэ дангаараа бүрдүүлж ирсэн нь ч үүнтэй холбоотой. Өөрөөр хэлбэл, мах бол манай стратегийн хүнс мөн. Нөгөөтээгүүр, жил бүрийн хавар улсын хэмжээнд махны ханш нэмэгдэн, долоодугаар сараас буурч эхэлдэг.
2026-05-07
Төр циркээ “устгасан” шигээ сургуулийг нь ч хөсөр хаяжээ
Монгол Улсад орчин цагийн циркийн урлаг үүсэж хөгжсөний 85 жилийн ой энэ онд тохиож буй. Гэвч Монголын циркийн урлагийнхан алтан манежнаасаа “хөөгдөж”, актлагдсан барилгын мухар сахин, арай ядан амь зууж байна. Өөрөөр хэлбэл, энэ урлаг эцэг, эхгүй өнчин хүүхдүүд мэт хөсөр хаягдаж, төрийн бодлогын гадна үлдсэн гэсэн үг.
2026-05-06
Шүүх шийдвэр гаргаад л “хаячихдаг” биш, хэрэгжүүлэхэд анхаарах цаг болжээ
Би шүүхийн шийдвэрийн дагуу төлбөр авахаар хариуцсан шийдвэр гүйцэтгэгчтэй уулзахад “Шийдвэр гүйцэтгэлийн баталгаажуулах арга хэмжээ хийгдсэн” гэж хэлсэн. Хохирлыг маань барагдуулна гэж хүлээсээр гурван жил өнгөрлөө. Шийдвэр гүйцэтгэгчээс учир байдлыг асуухаар “үйл ажиллагаа явагдаж байна” гэх юм. Баталгаажуулах арга хэмжээ гэдгийг ойлгохгүй байна хэмээн төлбөр авах ёстой хохирогч Д.О ярьжээ.
2026-05-05
Англи хэл заалгахаар гадаадаас багш залах нь гал унтраах төдий л юм
Манай улс 2023 оны Боловсролын ерөнхий хуульдаа сургалтын үндсэн гадаад хэл нь англи байхаар зааж өгсөн юм. Өөрөөр хэлбэл, Монгол Улсад боловсрол эзэмшүүлэх сургалтыг төрийн албан ёсны хэлээр явуулах бөгөөд хичээл, сургалтын үндсэн хэл нь англи байхаар зохицуулсан.
2026-05-01
“Жирийн иргэдэд хүртээлгүй жижиг, дундын зээл”
Чингэлтэй дүүргийн иргэн Ц.Байгальмаа “Би хүнсний химич, технологич мэргэжилтэй. Мэргэжлээрээ 16 жил ажилласан, өдгөө хувиараа бизнес эрхэлдэг. Миний зорилго бол дотооддоо коллаген үйлдвэрлэх. Коллеганыг гадаад оронд тахиа, гахай болон далайн амьтны түүхий эдээс, ургамлаас гаргаж авдаг. Малын түүхий эдээс гаргаж авахад зардал ихтэй, бас үнэ нь өндөр. Харин манайх мал ихтэй, малын түүхий эд элбэг учраас бүх төрлийн шимт бодис, амин дэм, коллаген гаргах бүрэн боломжтой.
2026-04-28
Хяналт, шалгалт уяанаас алдуурч, халдвар тархах эрсдэл үүсээд байна
Жишээ 1. Би Баянзүрх дүүрэгт амьдардаг. Гэр хорооллын айл өрхөд хамгийн тулгамдсан асуудал нь ус, дулаан шүү дээ. Хэдийгээр амины орон сууцтай ч дулааны шугам сүлжээнд холбогдоогүй тул гэртээ халуун усанд орох боломжгүй. Ус халаагч ашиглан, шүршүүр байрлуулах гэсэн боловч зардал их гарахын зэрэгцээ хашаандаа худаггүй тул асуудалтай юм билээ.
2026-04-27
Дансыг нь хаах биш, дарамтыг нь бууруулж болох уу
Гар хөдөлбөл ам тосдоно”, “Залхуугийн гадаа түлшгүй, залгидгийн гэрт хоолгүй” гэх мэтээр ажиллаж, хөдөлмөрлөхийн сайхныг, үр шимийг нь бахадсан зүйр үг олон бий. Гэтэл ажиллаад, хөдөлмөрлөөд, хичээгээд байхад л амаа тосдож чаддаггүй, амьжиргаа нь дээшилдэггүй нөхцөл манай улсад үүсээ юү дээ. Тодруулбал, татварын болон нийгмийн даатгалын байгууллагад өртэй маш олон компани бий болсон.
2026-04-24
