Улсын комиссынхны гарыг хүндрүүлж, халаасыг нь түнтийлгэхгүй бол барилгыг ашиглалтад хүлээн авахгүй

Улаанбаатар хотын ерөнхий архитектороор ажиллаж байгаад жирэмсний амралтаа ав­сан нэрээр ажлаасаа чөлөөлөгдсөн Ч.Төгс­дэлгэр, түүний нөхөр Б.Өсөхбаяр нарыг бусдаас их хэмжээний хахууль авсан хэрэгт холбог­дуулан энэ сарын эхээр яллагдагчаар татав. Нэлээд хэдэн сарын өмнөөс Ч.Төгсдэлгэрт АТГын Мөрдөн шалгах хэлтсийнхэн хэрэг бүртгэлтийн хэрэг нээсэн бөгөөд нийслэлийн ИТХ-ын тө­лөөлөгч нь “Улаанбаатар хотын ерөнхий архи­тектор Ч.Төгсдэлгэрийн гарын үсэг нь 50 сая төгрөгт хүрсэн байна” хэмээн мэдэгдсэн удаатай. Барилга, байгууламж хүлээн авах Ул­сын комиссын бүрэлдэхүүнд багтдаг Улаанбаатар хо­тын ерөнхий архитектор нь “Жэй Ти Эс Жи” болон бусад нэг бус аж ахуйн нэгжээс нөхрөөрөө дамжуулан хахууль авсан хэрэгт холбогдоод байгаа юм. 

Тэгвэл барилга, байгууламж хүлээн авах Улсын комисст багтаж, хээл хахууль авсан хэд хэдэн хэргийг АТГ-ынхан илрүүлэн шалгаж, шүү­хэд шилжүүлсэн нь цөөнгүй. Зарим хэргийн талаар мэдээлэл хүргэе. 

ХБХГ-ЫН ХЭЛТСИЙН ДАРГА АСАН Я.БОЛОРЫН ХЭРГИЙГ ДАХИН ШИЙДВЭРЛЭНЭ

Хот байгуулалт, барилга, орон сууц­жуулал­тын яамны Барилга, барилгын мате­риалын бод­лого зохицуулалтын газрын дар­гаар ажил­лаж байсан Д.Гантулга албан тушаа­лаа ур­вуу­лан ашиглаж, Д.Ганзоригийн үүсгэн бай­­ гуул­сан “Орчлонконсалтинг”, “Орчлон­конст­­ ракшн” ХХК-д давуу байдал бий болгож, нэмэлт ажил олгох тусгай зөвшөөрөл гаргуулан өгсний хариуд 20 сая төгрөгийн хахууль авсан. Мөн Ц.От­гонбаатар гэх хүний үүсгэн бай­гуул­сан “Гло­бал­б­ридж” ХХК-ийн эрх бүхий албан тушаал­тан Д.Баянзулаас 6.6 сая төгрөг ха­хуульд авсан. “Алтанжолоо импэкс” ХХК-ийн Сүх­баа­­ тар дүүргийн нутаг, Улсын циркийн хойд талд барь­сан “Алтанжолоо тауэр”-ийг Ул­сын комисст хүлээн авсан орой захирал В.Энх­баа­тараас нь 2000 ам.доллар хахуульд авсан хэрэгт холбогдон шүүхээр гэм буруутай, эсэхээ дэнслүү­лэхээр болоод буй. Уг хэргийг Баян­зүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх хараахан шийдвэрлээгүй байгаа юм. 

Мөн нийслэлийн Хот байгуулалт, хөгжлийн газар (ХБХГ)-ын Дотоод хяналт, хуулийн хэлтсийн даргаар ажиллаж байсан Я.Болор Баянгол дүүргийн 17 дугаар хорооны нутаг дахь ашиглалтын шаардлага хангахгүй болсон нийтийн орон сууцыг буулган, дахин төлөв­лөн ба­­ рил­гажуулах төсөлд шалгарсан “Крис­тал инженеринг констракшн” ХХК-ийн гэрээг дүгнэж, актад гарын үсэг зурж баталгаажуулсныхаа хариуд тус компанийн удирдах албан ту­шаалтан Э.Чинбатын дүү Э.Гантуяагаас 216.5 сая төг­рөгийн үнэ бүхий 65.21 ам метр тал­бай­тай орон сууцыг ээжийнхээ нэр дээр ав­сан. Ин­гэхдээ ам метрийнх нь үнийг 1.7 саяар тоо­цож, нийт 110.8 сая төгрөгөөр худалдан ава­хаар тохи­ролцон, гэрээ байгуулж, 105.6 саяын ха­хууль авсан. Мөн Э.Гантуяагаас хүүх­дийнхээ дансаар дамжуулан 7.4 сая төгрөг хахуульд ав­сан гэх хэргийг Улсын дээд шүүх хэлэлцээд давж заалдах шатны шүүхийн магад­лалыг хү­чин­гүй болгосон юм. 

Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх өнгөрсөн нэгдүгээр сард тэдэнд холбогдох хэр­гийг хэлэлцээд хахууль авсан, өгсөн гэм бу­руутайд тооцсон аж. Улмаар Я.Болорын ний­­ тийн албанд ажиллах эрхийг таван жил хасаж, таван жил хорих, Э.Гантуяаг нийтийн ал­банд ажиллах эрхийг хоёр жил хязгаарлан, 10 сая төгрөгөөр торгох ял шийтгэсэн. Харин нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүх нийслэлийн ХБХГ-ын хэлтсийн дарга асан Я.Болорын хүүхдийнхээ дансаар авсан гэх мөнгийг гэмт хэргийн шинжгүй гэж дүгнэснээс гад­на хахуульд авсан гэх орон сууцын үнэл­гээний дүгнэлтийг нягталснаар өөр­төө 47 сая гаруй төгрөгийн давуу байдал олж авсан гэм буруутай гэж үзсэн юм. Ингээд хо­рих ялыг өөрчлөн 20 сая төгрөгөөр торгох ялаар солиод байв.

Түүнчлэн АТГ-ын Мөрдөн шалгах хэлт­сийнхэн 2023 оны аравдугаар сараас нийслэлийн ерөнхий архитектор бөгөөд Хот байгуулалт, хөгжлийн газрын дарга Ц.Тулга, Хотын стандарт, хяналтын газар (ХСХГ)-ын дарга С.Төмөр­ду­лам, орлогч дарга О.Оджаргал, тус газ­рын Барилга, байгууламжийн ашиг­лалт, бүрт­гэлийн ахлах мэргэжилтэн Ц.Тог­тох­буян, Хот төлөвлөлт, ерөнхий төлөвлөгөөний газрын Ба­рилга бай­гуу­ламж хэлт­сийн дар­га асан Т.Эрдэнэ­туяа, Хотын ин­женерийн бай­гуулам­жийн хэлтсийн дарга асан Ц.Нямцэвээн, ХСХГ-ын эрх бүхий албан ту­шаалтан М.Дунгармаа зэрэг хүний гэр, албан өрөөнд нь нэгжлэг хийж, мөрдөн шалгах ажиллагаа эхлүүлсэн билээ. Тэр жилийн зун нь нийслэл хот үерт автаж, хүний амь, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөд хохирол учирсантай холбоотойгоор тухайн үеийн Ерөн­хий сайд Л.Оюун-Эрдэнэ төр, олон нийтэд учирсан хохирлыг үерийн далан, суваг таглаж барилга байгууламж барих зөвшөөрөл өг­сөн, барьсан, хууль зөрчиж газар олгосон эрх бүхий албан тушаалтан, хуулийн этгээдээс нө­хөн төлүүлэх нэхэмжлэл гаргах хүсэлт прокурорын байгууллагад хүргүүлсэн. Үүний дагуу про­курор, мөрдөх байгууллага ажлын х­эсэг гар­гаж, Сэлбэ, Дунд голын үерийн далан­гийн хамгаалалтын бүсэд газар болон барилга, байгууламж барих зөвшөөрөл олгосон, тухайн барилгыг хүлээн авсан хүмүүсийг шалгаж эхэлсэн юм. Тэднээс Ц.Тогтохбуянд хол­бог­дох за­рим үйлдлийг тусгаарлан шүүхэд шилжүүлэхээр бол­сон ч хэрхсэн нь тодорхойгүй өдий хү­рэв. 

ЗАМЫН ХАВТАН СОЛЬСОН КОМПАНИЙНХНААС НЭГ САЯЫГ ХАЛААСЛАВ

Сэлбэ, Дунд голын үерийн далангийн хамгаалалтын бүсэд газар болон барилга, байгууламж барих зөвшөөрөл олгосон, тухайн барилгыг хүлээн авсан гэх хэргийг шалгах ажлын хүрээнд ХСХГ-ын орлогч даргаар ажил­лаж байсан О.Од­жаргал нарт холбогдох үйлд­лийг АТГ-ын мөрдөгчид тогтоосон байдаг. О.Од­жаргал тэргүүтэй хүмүүс барилга байгууламжийг ашиглалт оруулах комисст ажиллаж байхдаа хэд хэдэн компанийн удирд­лагаас ха­хууль авсан хэргийг шүүх дэнслэн шийдвэрлэсэн юм. Тэр­бээр ХСХГ-ын Барилга, байгууламжийн ашиглалт, бүртгэлийн хэлтсийн даргаар ажиллаж байх үеэсээ авлигын хэрэгт холбогдсон байна.

О.Оджаргал, С.Гомбосүрэн Ц.Цэрэнханд, Ж.Дэм­бэ­рэлсайхан, Н.Амаржаргал болон “Тэн­­ ги­сийн шүр”, “Профэшнал сивил ин­жене­ринг конст­ракшн”, “Абусэлэн”, “Оршил конст­ракшн” ХХК-д холбогдох хэргийг хэрхэн шийдвэрлэснийг уншигчдадаа хүргэе.

О.Оджаргал явган хүний замын хав­тан сольсон аж ахуйн нэгжээс хахууль ав­чээ. Баянзүрх дүүргийн 4, 5, 6, 13, 14, 16, 19 гэх зэ­рэг хорооны нутаг дахь нийтийн эзэмшлийн талбайн гадна тохижилтыг “Тэнгисийн шүр” гэх компани хийсэн аж. Түүнийгээ барилга, байгууламж ашиглалтад оруулах Улсын комисст хү­лээл­гэж өгөхөөр болж. Гэвч холбогдох мэргэжлийн хү­мүүс нь “Тэнгисийн шүр”-ийн удирдлагад ху­га­цаатай үүрэг даалгавар, шаард­лага би­чиж өгсөн гэнэ. Үүнийхээ биелэлтэд ХСХГын ор­логч дарга О.Оджаргал гарын үсэг зурж баталгаажуулсныхаа хариуд 2024 оны арванхоёр­дугаар сарын 13-нд нийслэлийн “Хангарди” ордон дахь албан өрөөндөө нэг сая төгрөгийн хахууль авчээ.Энэ талаар “Тэнгисийн шүр” ХХКийн захирал С.Гомбосүрэн “Манай ком­пани зураг төслийн дагуу гадна талбайн тохижилтын ажил хийж, өгсөн үүрэг даалгаврыг биелүүлж Улсын комисст хүлээлгэн өгсөн. Ингэхдээ би ху­виа­саа О.Оджаргалд нэг сая төгрөг өгсөн үйлд­лээ хүлээн зөвшөөрч байна. Компанийг маань яллагдагчаар татсаныг хүлээн зөв­шөөрөхгүй” хэмээн мэдүүлжээ.

“ШҮРТ” ХОТХОНЫ БАЙРЫГ ХАХУУЛЬД АВСАН ГЭЖ БУРУУТГАЖЭЭ

Мөнөөх О.Оджаргалыг орон сууцын хэд хэдэн барилга хүлээн авах Улсын комисст ажиллахдаа удаа дараа хахууль авсан хэрэгт буруутгасан байна. Тухайлбал, Хан-Уул дүүргийн ну­тагт “Модун” ХХК-ийн барьсан есөн давхар, 64 айлын орон сууцыг ашиглалтад хүлээж авахын тулд тус компанийн захирлаас нь 2024 оны арванхоёрдугаар сарын 3-нд бас л албан өрөөндөө зургаан сая төгрөг авсан хэмээн мөр­дөн шалгасан байна. 

Мөн Баянзүрх дүүргийн 22 дугаар хороонд барьсан, өндөр төвөгшилтэй ангиллын 16 давхар орон сууцыг ашиглалтад хүлээн авах актад гарын үсэг зурсныхаа хариуд Э.Мөнх-Од гэх хүнээс 2024 оны арваннэгдүгээр сарын 16-нд “Ланд круйзер” загварын автомашин дотроо таван сая төгрөг авсан хэрэгт холбогдуулжээ. 

Мөн барилгын материалын худалдааны чиг­лэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг “Абу­сэлэн” гэх ком­панийн гүйцэтгэх захирал Ж.Дэм­бэ­рэлсай­ханаас О.Оджаргал их хэмжээний хахууль авсан хэрэгт буруутгагдсан байна. Тус компани нь Хан-Уул дүүргийн нутагт доороо зогсоол, үйл­чилгээ бү­хий 12 давхар орон сууц барьсан аж. Уг барилгыг ашиглалтад оруулах комиссын дүгнэлт гаргахад О.Оджаргал багагүй нөлөө үзүүлсэн бололтой. Ингэснийхээ хариуд “Шүрт” хотхонд 151.7 сая төгрөгийн үнэлгээтэй 75.9 ам метр талбайтай гурван өрөө орон сууцыг ээжийнхээ нэр дээр шилжүүлэн авсан гэнэ. Зө­рүүнд нь өөрийн хамаарал бүхий хүний нэр дээр бүртгэлтэй 70 сая төгрөгийн үнэлгээтэй тээв­рийн хэрэгслийг Ж.Дэмбэрэлсайханы хүүд шилжүүлж, байрны үндсэн үнийг бууруулан хөн­гөлөлттэй үйлчилгээ авах хэл­бэрээр 81.7 сая төгрөгийн хахууль авсан хэмээн прокурор яллах дүгнэлт үйлджээ. 

Эдгээрээс гадна Баянгол дүүргийн 24 дүгээр хорооны нутагт “Оршил констракшн” ХХК-ийн барьсан 59 айлын орон сууцын зориулалттай барилгыг ашиглалтад оруулах Улсын комиссын дүгнэлт гаргаж өгснийхөө төлөө мөн л их хэмжээний хахууль авсан гэнэ. Дунд голын эрэг дээрх “Парко ривера” орон сууц барь­сан “Оршил констракшн” ХХК-ийн захирал Н.Амаржар­гал нь нягтлан бодогч О.Энхтуулын нэр дээр бүртгэлтэй 2016 онд үйлдвэрлэж, 2020 онд Монгол Улсад оруулж ирсэн, 90 сая төгрө­гийн үнэлгээтэй автомашиныг 30 саяын үнэ бү­хий тээврийн хэрэгслээр сольж, зөрүү 60 сая төг­рөгийг хахуульд авсан хэмээн буруутган яллаг­даг­чаар татсан аж. Н.Амаржаргал шүүхэд энэ талаар мэдүүлэхдээ “О.Оджаргал хоёр том төсөл хэрэгжүүлэхэд ашиглалтад хүлээн авах Улсын комиссын даргаар ирж ажилласан. “На­­ дад ийм машин байна” гээд бид хоёр харил­цан то­хи­ролцож наймаа хийсэн юм. Зөрүү тө­лөхөөр тохиролцоод явж байсан, түүнээс биш хахуулийн зорилгоор өгөөгүй. Нэр шилжүүлж өгөөд наймаа хийх ажил зохих ёсоор дууссан үйлдлийг хахууль гэж байгааг хүлээн зөвшөөрөхгүй” гэжээ.

Харин О.Оджаргал мөрдөн шалгах ажиллагааны явцад өгсөн мэдүүлэгтээ “Н.Амар­жаргал бид хоёрт ажил хэргийн харилцаа байгаа. Ямар нэг өр авлага байхгүй. Бид хоёр ХААИСийн 2006 оны нэг төгсөлтийнх. Гэх­дээ найз нөхдийн харилцаа байхгүй” гэсэн байв.

ХУДАГ АВТОМАТЖУУЛАХ ТӨСӨЛ АВЛИГЫН “ХЭРЭГСЭЛ” БОЛСОН НЬ

ХСХГ-ын орлогч даргаар ажиллаж байхдаа О.Оджаргал нийслэлээс зохион байгуулсан цөөн­гүй ажлыг хүлээн авах Улсын комисст багт­сан байж. Тэдгээрийн нэг нь Сүхбаатар дүүргийн 1, 20 дугаар хорооны нутаг дэвсгэр дэх ундны усны худгийг автоматжуулах төсөл. Түү­нийг “Профэшнал сивил инженеринг констракшн” ХХК хийж гүйцэтгэн Улсын ко­мисст хү­лээлгэн өгчээ. О.Оджаргал тухайн үед Улсын комиссын даргаар нь ажилласан юм байна. Уг төслийг хүлээн авсныхаа хариуд 2024 оны арванхоёрдугаар сарын 10-нд “Хангарди” ор­дон дахь албан өрөөндөө “Профэшнал сивил ин­­ женеринг констракшн” ХХК-ийн захирал Ц.Цэрэн­хандаас гурван сая төгрөгийн хахууль ав­сан хэ­рэгт холбогдсон аж. Тус компанийнхан “Улсын комиссынхон ажлыг маань хүлээж авахгүй шан­тааж­лаад байсан учраас хахууль өгсөн” гэж мэдүүлжээ.

О.Оджаргалыг хахууль авснаас гадна мөнгө угаасан үндэслэлээр яллах дүгнэлт үйлдсэн юм. Тодруулбал,“Шүрт”хотхондээжийнхээнэрдээр худалдаж авсан 75.9 ам метр талбайтай гурван өрөө байрыг нэгэн иргэнд түрээслүүлэн 30 сая төгрөгийн орлого олсон хэмээн буруутгажээ. Баянгол, Хан-Уул, Сонгинохайрхан дүүргийн эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхийн шүүгч И.Ганбат, Д.Алтанжигүүр, Х.Одбаяр нар энэ оны гуравдугаар сард О.Оджаргал, С.Гомбосүрэн Ц.Цэ­рэнханд, Ж.Дэмбэрэлсайхан, Н.Амаржар­гал болон “Тэнгисийн шүр”, “Профэшнал си­вил инженеринг констракшн”, “Абусэлэн”, “Ор­шил констракшн” ХХК-д холбогдох хэргийг хэлэлцэн шийдвэрлэсэн юм. Ингэхдээ ХСХГ-ын орлогч дарга асан О.Оджаргалыг удаа дараа хахууль авсан, мөнгө угаасан гэм буруутайд тооцсон юм. Улмаар хахууль авсан үйлдэлд нь нийтийн албанд ажиллах эрхийг зургаан жил хасаж, мөн хугацаагаар хорихоор болжээ. Мөнгө угаасан үйлдэлд нь нэг жил хорих ял шийтгэж, нийт долоон жилийн хугацаагаар хорихоор болсон байна. О.Оджаргал нь мөнгө угааж олсон 30 сая төгрөгийг улсын орлогод оруулахаар шийдвэрлэжээ.

С.Гомбосүрэн, Ж.Дэмбэрэлсайхан, Н.Амаржаргал, Ц.Цэрэнханд нарыг түүнд хахууль өгсөн гэм буруутайд тооцож, нийтийн албанд ажиллах эрхийг хоёр жил хасан, 2.7-3 сая төгрөгөөр торгох ял шийтгэв. Мөн “Тэнгисийн шүр”, “Про­фэшнал сивил инженеринг констракшн”, “Абусэлэн”, “Оршил констракшн” ХХК-ийн тодорхой үйл ажиллагаа явуулах эрхийг нэг жил хасаж, тус бүрийг нь 120 сая төгрөгөөр торгон, хоёр жилийн дотор төлүүлэхээр болсон юм. Нийслэлийн Эрүүгийн хэргийн давж заалдах шатны шүүх уг хэргийг энэ сарын 17-нд хянан хэ­лэлцээд анхан шатны шүүхийн шийтгэх тогтоолыг хэвээр нь үлдээлээ.