Монгол Улсын тав дахь удаагийн Их Хурал бүрэн эрхийн хугацааныхаа сүүлчийн чуулганыг энэ долоо хоногт эхлүүллээ. Өнгөрснөө эргэн харахуй ийм чуулга нуудын үргэлжлэх хугацаа ямагт богино байсаар ирсэн бай даг. Энэ нь мэдээж ээлжит сонгууль тохиох цаг ойртдогтой холбоотой. Өмнөх сонгуулиудын товыг харьцан гуй эрт зарлаж, сурталчилгааг ч урт хугацаанд хийдэг байсан. Тийм болохоор тавдугаар сарыг арайхийж эхлүүлээд л чуулганы хуралдааны ирц хүрэхээ байчихдаг. Хөдөөгөөс сонгогдсон гишүүд “Ар хөвчийн унагаа” дуулаад арилаад өгнө. Нийслэлийн тойргийн хэдэн гишүүн л бууриа сахиж үл дэнэ. Эд ч бас толгой бүрэн суугаад байхгүй. Ийн хүү эцсийн чуулган ихэнх дээ шувтан болж байсан гэ сэн үг. Хууль тогтоогчид маань өөрс дийгөө хууль гүй улс гэж боддог мэт байдаг гээд хэлчихэд хэтрүүлсэн болохгүй.
Энэ жилийн хувьд Сонгуулийн хуульд зарим өөрчлөлт оруулж, тов зар ласнаас хойш санал өгөх өдөр хүр тэлх хийгээд суртал чилгаа хийх хуга цааг нэлээд богинос го - сон. Гэх дээ л сүүлчийн хав рын чуул ганд ги шүүд хойрго хандах нь ба раг хэлүүлэлт гүй. Гишүүдийн бие чуулганы юм уу, Байнгын хороо ны хуралдааны тан химд байв ч сэт гэл нь нэрээ дэв шүү лэх той рог дээ рээ байх нь мэдээж. Ер нь л гэгэлз сэн чуулган болох биз дээ. Нэрээ дахин дэвшүүлэх санаатай эрхмүүд бол хууль зөрчиж, илт сур талчилгаа хийгээд явахгүй ч сэт гэл нь тогтохгүй. Юм яриад байдаг гүй юм гэхэд нүүрээ харуулаад бай хад сур талчилгаа болчихно гэж тоо цоод нэг их дээл, малгай болсон юм нууд хө дөөгүүр хөл хөл дөөд байхаас буцахгүй. Уг нь төрөө төвхнүүлэх сонгуульд бэлтгэх хугацаа хэрэгтэй ч ги шүүд маань одоо хэр дуусаагүй байгаа аж лаа, өнөө хэр нь биелүүлж амжаагүй яваа амлалтаа бодох ёс той. Сонгуульд ямар хугацаанд яаж бэлтгэхийг нь хуульд заагаад өг чихсөн. Тийм уч раас бо гино хугацаанд, чанар тай, нягт, хий гүй ажиллах шаард лага тай. Үх рийн сүү лэн дээр хутгаа ху гална гээч бо лох вий. Бас бушуу туу лай бор - виндоо… гээч болбол бүр дор доно. Энэ чуулганаар ам жуу лахаар тө лөв - лөсөн юм ч чам лахаар гүй. Бай галь, хүрээлэн буй орчин той хол боо той нэлээн олон хуулийн төсөл ярил - цахаар төлөвлөсөн юм билээ. Тэр дотор Байгаль орчныг хамгаалах ту хай багц хуулийн төсөл орж буй. Нийт 12 хуулиас бүрдэж байгаа.
Мөн Соёлын өвийг хамгаалах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэх ёстой. Энэ хуу лиар зохицуулах асуу дал эзэн ч үгүй, эрх зүй ч үгүй мэт явсаар ирсэн. Соё лын өвд хамаарах олон зүйлээ бид ил, далд алдсаар байгаа. 2013 оны төсвийн хүрээний мэ дэг дэл, 2014-2015 оны төсвийн тө сөө лөл, Эдийн засаг, нийгмийг 2013 онд хөгжүүлэх үндсэн чиглэл, Зас гийн газрын санхүүгийн тайлан, 2011 оны үндсэн чиг лэлийн хэрэгжилт зэрэг улс орны хөгж лийн чиг хандлагыг тодор хойлох тө рийн бодлогын чу хал асуудлыг хэлэлцэх учир тай. Наад зах нь халааг нь авагч дадаа ха раал гахаар гүй юм хийж үл дээх ёстой гэж үзэж, энэ бүхэнд цаг зар цуулж няхуур ханд маар байна санж. УИХ-ын сонгуулийн тухай хуу лийн зарим заалтыг Үндсэн хууль зөр чсөн Цэц үз чих сэн. Түүнийг хүлээн авах эсэхээ шийдэж таарна. УИХ-ын ээл жит сонгуулийн товыг зарлана. Хийх ажил, хэлэлцэх асуу дал зөнд өө. Хий нь гарсан гүзээ, буу нь гацсан анчин шиг юм л битгий бол чихоосой. Шувтаргын чуулган шув тан болдог уламжлал битгий давтаг даасай билээ.
Р.ЖАРГАЛАНТ
