Амар амгалангийн орныг холоос хайх хэрэггүй
Монголын сэтгүүл зүйн “Их хурд” буюу БАЛДОРЖ шагнал жил бүр шилдгүүдээ тодруулдаг байсан 2008-2018 оны хоорон дахь 10 жил бол шинэ үеийн сэтгүүлзүйн хөгжил, шинэчлэл, өөрчлөлт, төлөвшилд томоохон түлхэцөгсөн үсрэнгүй дэвшлийн түүхэн мөчлөг байсныг салбарын мэргэжилтнүүд, судлаачид, багш нар, “гал тогооныхон” маань ил, далд ярьдаг, дурсдаг хэвээр.
2026-10-28
Өнөө жил ч гэсэн лаагаа бариад өвөлжих нь
Улаанбаатар дэлхийн хамгийн хүйтэн нийслэл. Олон улсдаа хүйтэнд тооцогддог Астана, Москва, Хельсинки зэрэгт агаарын дундаж хэм жилд 4-(+6) байдаг бол Улаан баатарынх тэдгээрээс харьцангуй доогуур буюу -0.8. Өөрөөр хэлбэл, ийм хүйтэн нөхцөлд бидний анхаарах хамгийн чухал асуудал бол илч дулаан, эрчим хүч.
2026-10-28
Байршлаа “олоогүй” далан буюу Яармагийг живүүлэх төлөвлөлт
Улаанбаатар хотод 2023 оны зун болсон үерээс хойш нийслэлийн удирдлагууд Туул, Сэлбэ, Дунд гол дагуух үерийн хамгаалалтын далан, суваг шуудууг хүчитгэх, шинэчлэн байгуулах кампанит ажлыг эхлүүлсэн билээ. Тухайн үед нийслэлийн Засаг даргаар ажиллаж байсан Х.Нямбаатар 2023-2028 он хүртэлх хугацаанд 102.7 км урт үерийн далан, суваг шуудуу, борооны ус зайлуулах шугам хоолойг олон улсын байгууллагынхны санхүүжилт, дэмжлэгээр байгуулахаар төлөвлөснөө сүртэй гэгч нь зарлаж байв.
2026-10-28
Бодлогоос гээгдсэн гэр бүлүүд
Манай улсад өнгөрсөн жил л гэхэд 4500 орчим хос гэрлэлтээ цуцлуулжээ. Тэгвэл 2021 онд эл үзүүлэлт 3391 байсныг Үндэсний статистикийн хорооноос гаргасан судалгаанд дурдаж. Өөрөөр хэлбэл, гэр бүл салалт нэ мэгдсээр жил бүр эл тооноос буухаа больсон аж. Хосууд хам тын амьдралаа эцэс болгоход ханилсан жил нь төдийлөн нөлөөгүй бөгөөд харин ч тогтвор суурь шилтай гэр бүлүүд салах нь хамгийн их байгааг статистикаас харж болно.
2026-10-27
Ерөнхийлөгчийн сонгуулиас өмнө “хар машин”-аа шинэчилж амжих уу
Монгол Улсын 2027 оны төсвийн төсөлд сон гуу лийн санал тоолох автомат 2000 төхөөрөмж худалдан авах 29.2 тэрбум төгрөгийн санхүүжилтийг тусгажээ. Манай улс 2012 оноос эхлэн автомат төхөөрөмжөөр санал авч, тоолж эхэлсэн юм. Эдгээрийн программ хангамж, ашиглалтын хугацаа ихдээ 12 жил бөгөөд 2024 оны нэгдүгээр сард дууссан аж. “
2026-10-27
Иргэдэд халтирдаггүй зам хэрэгтэй байна, хотын дарга аа
Нийслэлд өнгөрсөн пүрэв гарагт цас орж, цаг агаар хүй тэрсний улмаас зам, талбай бүхэлдээ мөсөн гулгуур бо лон хувирлаа. Үүнийг дагаад замын хөдөлгөөн саатаж, ний тийн тээвэр, таксины хүртээмж ч “тэг” заав. Иргэд зорь сон газраа хүрэхийн тулд мөстсөн замаар аргагүйн эрхэнд алхаж, халтирч унахаас сэргийлэн биеэ чангалж, пингвин мэт гэлдэрч байна. Жил бүр өвөл болж, цас ордгийг мэдэх учиртай нийслэлийн удирдлагууд ганц удаагийн цасанд ингэтлээ сөхөрч, иргэдээ Гэмтэл, согог судлалын үндэсний төвийн үүд сахихаас өөр аргагүйд хүргэлээ.
2026-10-27
Аялал жуулчлалын сургалтын төвөө ажиллуулж хүчрэхгүй байгаа гэв үү
Манай улсад хэрэгжүүлдэг ихэнх төсөл, хөтөлбөр сүржин эхэлж, даржин төгсдөг нийтлэг дүр зураг бий. Тэгвэл салбарын хүний нөөц, боловсон хүчний хомсдолыг шийдэх зорилгоор санаачилсан Аялал жуулчлалын мэргэжил сургалт, үйлдвэрлэлийн төв байгуулах төслийн ажил энэ алдааг давтаж, хариуцлага, хяналт гэгч зүйл Монголд шат шатанд алдагдсаныг бодитоор харуулах болжээ.
2026-10-26
Хуульчдаас шилдгийг олж сонгох ШЕЗ хууль, журам зөрчсөөр байх уу
Шүүхийн ерөнхий зөвлөл (ШЕЗ) хэмээх байгууллага үйл ажиллагаа явуулж эхэлснээс хойш хоёр дахь удаагаа шүүгч болон шүүгч бус гишүүдийг нь сонгон шалгаруулж, УИХ-аас томилоод байна. Энэ хугацаанд тус зөвлөл бүрэн төлөвшиж чадсан уу, чадварлаг шүүгчдийг олж томилуулсан уу гэдэг нь эргэлзээтэй.
2026-10-26
Баялгийн эзэн байна гэдэг өгөөж хүртээд өнгөрөхийн нэр биш
Монголчууд анх 2010 онд уул уурхайн орлогоосоо ногдол ашиг хүртэж байв. “Хүний хөгжлийн сангийн хувь хишиг” нэр тэй 21 000 төгрөгийг иргэдэд сар бүр олгож байсныг хүмүүс мартаагүй биз ээ. Нийт 1.5 сая төгрөгийг хоёр жилийн хугацаанд ингэж тараасан байдаг. Энэ нь явсаар 1072 хувьцааны хөрс суурь болон бүрэлдэж, 2020 оноос бид “Эрдэнэс Таван толгой” ХК-иас жил бүр ногдол ашиг авч буй. Тэгвэл Оюутолгойн ордоос ирэх онд иргэн бүр ийм ашиг хүртэхээр болсон нь сүүлийн үеийн онцлох сэдвүүдийн нэг байлаа.
2026-10-26
Миний сэтгүүл зүй яах нь энэ вэ
...Нартай, сартай, бороотой, шороотойд туулж явсан ах, эгч, анд нөхөд минь нүдэнд харагдана. Яачихсан хорвоо гэхээрээ ийм муухай зүйлийг үзэж сонсдог байна аа. Монголын сэтгүүл зүйн туулж өнгөрүүлсэн зам мөр тод, яруу байсан юм. Үзэж тарж, үсэрч наалдаж явсан зоригтнууд энэ салбарт ажил амьдралаа зориулж билээ.
2026-10-23
Тохиролцох уу, тулах уу
Эрчим хүчний сайд Б.Найдалааг гурван үндэслэлээр огцруулахаар УИХ-ын гишүүн М.Энхцэцэг албан бланк дээрээ гарын үсэг цуглуулж буйгаа мэдэгдсэнээс хойш долоо хоног өнгөрч байна. МАН-ын жагсаалтын хоёрдугаарт эмэгтэйчүүдээ тэргүүлэн эрэмбэлүүлж, парламентын босгыг давсан эл гишүүн эрх баригч нам дахь “30-ийн бүлэг”-ийн нэг идэвхтэн.
2026-10-23
Шүтэн барилдлагын эдийн засаг
Энэ жилийн эдийн засгийн салбар дахь Нобелийн шагналыг Роберт Э.Холл (Robert E.Hall) болон Майкл Вүүд форд (Michael Woodford) нар макро тогтворжуулалтын микро эдийн засгийн үндсийг тодорхойлсон судалгаагаараа хүртэн, эл судалгаа нь эдийн засгийн онолын түвшнийг гүнзгийрүүлэн ахиулахад ихээхэн ач тустай болсон нь маргаангүй. Гэсэн хэдий ч эдийн засгийн онол, судалгааны хүрээнд бүрэн шийдэгдээгүй, академик болон бодлого боловсруулалтын түвшинд хариулт хүлээж буй тулгамдсан олон чухал асуудал байна. Зарим нэгээс нь дурдъя.
2026-10-22
Ноос, арьс, ширний салбарын “нойрмог” хөгжил
Түүнчлэн Монголд жилд ойролцоогоор 18 сая ширхэг арьс, шир болон 30 000 орчим тонн ноос бэлтгэхболомжтойгэсэн тооцоо бий. Эдгээрийн боловсруулалтын түвшнийг сайжруулж, дотоодын үйлдвэрлэлээ хөгжүүлье гэж хичээж байгаа. Хөнгөн үйлдвэрийн салбарт тодорхой ахиц бий боловч хөгжлийн хурд бага, түүхий эдийн хаягдал их, савхи, савхин бүтээгдэхүүний импортын хамаарал өндөр хэвээр. Энэ талаар хөндье.
2026-10-22
Сумын соёлын төвүүд сонгуулийн сурталчилгааны тайз болсоор байна
Өнөө цагт соёлын төвийг талх шиг олноор нь барьдаг улс Монголоос өөр бий юү. Сум бүрд соёлын төв, спортын заал барих нь улс төрчдөд сонгуулийн амлалтаа биелүүлсэн дүр эсгэх хамгийн түгээмэл арга болоод удлаа. Хүн амын тоо, суурьшлын онцлог, бодит хэрэгцээг үл харгалзан УИХ-ын гишүүд дараагийн сонгуулийн сурталчилгаагаа эртнээс бэлдэж, орон нутгийн хөрөнгө оруулалт нэрээр улсын төсвөөс тэрбум тэрбумаар нь “хумсалдаг”.
2026-10-22
Сонгох эрхийг хөсөрдүүлэгсэд хариуцлагаас мултрах ёсгүй
Дөрвөн жилд нэг удаа болдог УИХ-ын сонгууль угтан улс төрчид, нэр дэвшихээр горилогсод тойргоо усалж, аяга, шанага, гурил будаа, элдэв зурагтай хуанли зэргээс авхуулаад янз бүрийн зүйл тарааж, иргэдийн саналыг өөртөө татахыг зорьдог. Үүнийг өөрсдөдөө зориулан хууль баталдаг гишүүд бүгд л хүлээн зөвшөөрчихсөн.
2026-10-21
Улаан тарианы үе эргэн ирлээ
Монголын сэтгүүл зүйн “Их хурд” буюу БАЛДОРЖ шагнал жил бүр шилдгүүдээ тодруулдаг байсан 2008-2018 оны хоорон дахь 10 жил бол шинэ үеийн сэтгүүл зүйн хөгжил, шинэчлэл, өөрчлөлт, төлөвшилд томоохон түлхэц өгсөн үсрэнгүй дэвшлийн түүхэн мөчлөг байсныг салбарын мэргэжилтнүүд, судлаачид, багш нар, “гал тогооныхон” маань ил, далд ярьдаг, дурсдаг хэвээр.
2026-10-21
Төрөх эмнэлэгт “түгжигдсэн” эрх
Кумба Ндиайе энэ бүхний эцэст хөгжлийн бэрхшээлтэй охид, эмэгтэйчүүд, ялангуяа эхчүүдийн эрхийг хамгаалах, тэдний төлөө дуу хоолойгоо хүргэхээр шийдэж, өнгөрсөн хугацаанд идэвхтэй тэмцэж ирснээрээ бэлгэ тэмдэг болжээ.
2026-10-21
Хүйтнээс дайжигсдын хөлд чирэгдсэн зах зээл
Монголчуудын аяллын гол маршрутуудын нэг болсон Хятадын Хайнань арал дахь үнэтэй, тансаг зэрэглэлийн зочид буудал, жуулчны баазуудын ирэх оны нэг, хоёрдугаар сарын захиалга түрүүчээсээ дүүрч эхэлжээ. Учир нь тус улсын дунд сургуулиудын өвлийн амралт болон хаврын баяр угтсан их хөл хөдөлгөөн, идэвхтэй аялал зугаалгын мөчлөг энэ үед давхацдаг тул Бээжин, Шанхай, Гуанжоу зэрэг томоохон хотоос гадна Хайнань, Юньнань зэрэг дулаан уур амьсгалтай амралтын бүсийг зоригсдын цуваа эрс нэмэгддэг аж.
2026-10-21