Эрчим хүчний импортын хамаарлыг бууруулах ажил удаашралтай байна
Үүнээс жил бүр 1000-1500 айлыг эрчим хүчээр хангадаг ч Улаанбаатарт “харанхуй айл” байсаар. Айл өрх нэг бүрээ эрчим хүчээр хангаж чадахгүй байгаа бид томоохон үйлдвэр, аж ахуйн нэгжийн “тогны” асуудлыг шийдэх, импортын хамааралгүй болох талаар яриад ч нэмэргүй гэсэн үг. Гэхдээ л орхиж болохгүй, хэлэлцэж байх сэдэв учраас ахиад л импортын хамаарлыг хэрхэн бууруулж, эрчим хүчний салбараа яаж хөгжүүлэх тухай дурдъя.
2025-11-28
Хүүхдүүдээ хорьж, ханиад, томуутай “тэмцдэг” улс Монголоос өөр байхгүй
Сайд, дарга нарын хийж чаддаг ганц ажил нь сургууль, цэцэрлэгийг хаах, хүүхдүүдийн урлагийн үзлэг, шинэ жил, спортын арга хэмжээг хориглох явдал. Нийгмийн аливаа асуудлыг шийдэх, халдварт өвчний эсрэг хариу арга хэмжээ авах, түгжрэлийг бууруулах зэрэгт энэ л аргаа ашигладаг, өөр шийдэл тэдэнд угаасаа байхгүй. Хэдэн жилийн өмнө хүйтэрлээ гээд хичээл сургалтаа зогсоож л байсан улс шүү дээ. Урагшгүй ноёдод ханиад, томуу бол сайхан шалтаг. Утаатай угаартай, түгжрэлтэй, түмэн асуудалтай Улаанбаатарт өвөл үргэлж л хүйтэн байдаг.
2025-11-28
Эрх ямбаны золиосонд алдагдсан боломж
Монгол Улс олон намын систем бүхий ардчилсан тогтолцоонд шилжээд хэдийн 30 гаруй жилийг үджээ. Хүнээр бол насанд хүрч, үзэл бодол нь төлөвших хангалттай хугацаа. Гэвч төрийн жолоо атгаж, түмний өмнөөс бодлого батлах учиртай тү шээд маань өнөө хэр урт хугацааны тооцоо, судалгаатай шийдвэр ховорхон гаргадаг. Тэд иргэдийн эрх, эрх чөлөөг хангахын оронд өдөр тутмын амьдралд нь сөргөөр нөлөөлж, гай болох шийдвэр л гаргах нь түгээмэл.
2025-11-28
Татвар төлөгчдөө талхих төлөвлөгөө
Өөрийн тань хэлсэнчлэн, нийслэлийн төсөв хэзээ ч ийм “секси” байгаагүй юм шүү, Х.Нямбаатар аа. 2025 онд улсад нэг ч төгрөгийн орлого төвлөрүүлэхгүй байхаар үеэл ах Л.Оюун-Эрдэнэтэйгээ үгсэн тохирч, нийслэлийн төсвийг 3.8 их наяд төгрөгөөр анхлан баталснаа хэдхэн сарын дотор өнөөхөө 3-4 удаа тодотгосон. Мөн дотоод, гадаадаас бонд босгон, нийт зарлагыг 5.8 их наяд хол давуулаад буй “галзуу баян хот”-ын даргаасаа нийслэл чүүд үр дүн, хариуцлага нэхэх эрхтэй. 4.3 их наяд төгрөгийг нийслэлийн төсвийн хөрөнгө оруулалт нэрээр зарцуулахдаа 50 хувийг нь зам, бродюрт нааж, “мөрөөдлийн метро”-ны ТЭЗҮ, зураг төсөлд нэг хэсгийг нь хийсгэж, гурван жилийн дараа дуусах Туулын хурдны замын газар шорооны ажилд 538.6 тэрбумыг булж, Урт цагааны гудамжинд 44 тэрбумыг цацаж, 600 саяар “пловдсон” гэхчлэн хэрээсээ хэтэрсэн тансаглал энэ жилжин үргэлжлэв.
2025-11-28
Харь буриадын нутаг дүүрэн цагаан нулимстай
Ульхан харуул дээр очтол Оргилболд начин машин дотор сууж байв. Энэ аварга биет эр “Микро”-ны арын суудлыг ганцаар дүүргэн биеэ хэд эвхэн бөгцийн нэг зүйлийг хичээнгүйлэн үйлдэнэ. Сонирхвоос үгийн сүлжээ бөглөх аж. Харин түүний эхнэр наагуур цаагуур гүйн Оросын хилийн орчим дахь наймаа арилжааны ажлыг эрхлэх авай. Мань бөхийн бие тэнхээ дажгүй гэнэ.
2025-11-27
1.6 сая хүнтэй нийслэлд үнэр хэмжигч төхөөрөмж нэг ч алга
УИХ-ын гишүүн Ц.Баатархүү хагас коксон шахмал түлшний асуудлаар Эрчим хүчний сайд Б.Чойжилсүрэнд асуулга тавьжээ. Тэрбээр “Түлшний химийн найрлага, эрүүл мэндэд үзүүлжбуй нөлөөллийг баталгаат лабораториор шинжлүүлнэ. Шинэ, хуучин түлшний талаарх асуулгыг энэ долоо хоногт хэлэлцүүлнэ” хэмээв.
2025-11-27
Төрөөс санхүүждэг хакерууд Засгийн газруудыг“онилж” байна
Манай улсын интернэт хэрэглэгчийн тоо энэ оны эхний хагас жилийн байдлаар 4.5 саяд хүрээд байна. Өнгөрсөн онд 2.9 сая орчим байсан бол ийнхүү нэг жилийн хугацаанд огцом өсжээ. Улаанбаатар хотын иргэдийн 85.3, орон нутгийнхны 67.6 хувь нь интернэт хэрэглэгч. Хэдий бусад оронтой харьцуулахад Монгол Улс хүн ам цөөтэй ч интернэтийн хэрэглээ өндөртэй нь дээрх баримтаас харагдаж байна.
2025-11-27
Томилгооны “улирал”
МАН-ынхны талцал дуусаж, томилгоо, эрх мэдлийн хуваарилалтын “улирал” эхлээд байна. Парламент сар гаруйн турш даргагүй байсны эцэст спикертэй болоод долоо хонож буй. Шинэхэн спикер Н.Учралыг олон томилгоо, “бялуу” хуваах ажил хүлээж байсан. Тиймээс даваа гаргаас эдгээрийг түрүүчээс нь “эзэнтэй” болгов. МАН-ын шинэ даргыг сонгосонтой холбоотойгоор Засгийн газарт ч халаа, сэлгээ өрнөсөөр байна.
2025-11-27
Хэсэг зуурын жаргалын төлөө ханиа тарчлаасан гэргий торны цаана 10 жилийг өнгөрөөнө
Гэр бүлээс гадуурх харилцаанаас улбаатай эмгэнэлт хэргүүд ар араасаа олны анхааралд өртөж, нийгмийн сүлжээн дэх бүхнийг шүүдэг “их мэдэгчид” ам хэлээ билүүдэн талцацгааж байна. Гэр бүлийн маргаан, нууц амрагийн харилцаа эцэстээ хүний амь, эрүүл мэндийг хохироож, олон хүүхэд өнчрөл хагацал, хойт эцэг, эхийн гар харах амьдралд ч хүргэж буй билээ. Хамгийн сүүлд л гэхэд нийслэлийн ИТХын төлөөлөгч, АН-ын бүлгийн дарга Б.Эрдэнэсүхийн гэр бүлийн хүчирхийлэл, түүнээс улбаалан хүүгийнх нь олон нийтийн сүлжээнд бичсэн зурвас, эхнэрийнх нь хийсэн хэвлэлийн бага хурал хүмүүсийн анхаарлыг татав.
2025-11-25
Дэмжихгүй жил, тэмцэхгүй өвчин гэж алга
Засгийн газраас 2027 оныг “Эрүүл мэндийг дэмжих жил”-ээр зарлаж, хэрэгжүүлэх арга хэмжээний төлөвлөгөө боловсруулан танилцуулахыг салбарын сайд Ж.Чинбүрэнд саяхан даалгасан. Улмаар энэ чиглэлийн үйл ажиллагааны хэрэгжилтийг хангаж, бүх талаар дэмжлэг үзүүлэх, холбогдох санхүүжилтийг 2027 оны улсын төсөвт тусган шийдвэрлэх замаар салбар дундын уялдааг хангаж ажиллахыг Засгийн газрын гишүүд, аймаг, нийслэлийн Засаг дарга нарт үүрэг болгосон билээ.
2025-11-24
Даргадаа “дурласан” хэвлэлийн төлөөлөгчид
Гудамжаар “хэсүүчлэнгээ” тааралдсан нохойгоо хүртэл зандарч, ажил хийж буйгаа нотлох гэж хичээхдээ үргэлж “фактлах” даргынхаа тарьсан балгийг “баллуурдах”, түү нийг өөгүй, “хөөрхөн” харагдуулах, хир халдаахгүй гэсэндээ цээжээрээ хамгаалахыг хэвлэлийн төлөөлөгчийн үүрэг гэж ойлгодог болоод удлаа. Урьдчилан бэлдсэн асуулт, хариулттай нэг талын эх сурвалжийн мөлгөр тодруулга яриа, мэдээ шидчихээд түүнийгээ дамжуула хыг “тушаах”, цаашлаад редакцын нийтлэлийн бодлогод нөлөөлөх, сэтгүүлчийн юу бичих, үгүйг зааж, олон нийтийн мэдэх эрхийг зөрчин, хэвлэлийн эрх чөлөөнд бүдүүлгээр халдах яв дал олширсон нь нууц биш юм.
2025-11-24
Эрх баригчдаас авсан сөрөг хүчний сургамж
Эрх баригч МАН-ынхны хоёр сарын турш үргэлжилсэн талцал хууль тогтоох болон гүйцэтгэх засаглалын үйл ажиллагаанд нөлөөлж, Үндсэн хуулийн цэц хүртэл өндрөө авсан билээ. Төр улсаараа “тоглосон” эрх ашиг, албан тушаалын төлөөх эл маргаанаас нь сөрөг хүчин нэгэн сургамж авчээ. Аль ч намын дарга парламентын спикер хийхийг хориглох заалтыг УИХ-ын тухай хуульд оруулахаар ажиллаж эхэлснээ тэд мэдэгдэв. Нэг намын дарга парламентын толгойд гарч сууснаар яаж “бантан” хутгаж болдгийг харууллаа, хууль тогтоох байгууллага тэдний “зодоон”-д хамгийн их хохирсон гэж тэд үзсэн. Энэ нь ч үнэн. Анх удаа улсын төсөвтөө бараг анхаарал хандуулахгүйгээр, урсгалаар нь явуулсаар, бас УИХ-ын даргагүй батлаад байна.
2025-11-20
Би ирлээ
Монголын сэтгүүл зүйн “Их хурд” буюу БАЛДОРЖ шагнал жил бүр шилдгүү¬ дээ тодруулдаг байсан 2008-2018 оны хоорон дахь 10 жил бол шинэ үеийн сэтгүүл зүйн хөгжил, шинэчлэл, өөрчлөлт, төлөвшилд томоохон түлхэц өгсөн үсрэнгүй дэвшлийн түүхэн мөчлөг байсныг салбарын мэргэжилтнүүд, судлаачид, багш нар, “гал тогооныхон” маань ил, далд ярьдаг, дурсдаг хэвээр. Монгол Улсад мэргэжлийн сэтгүүл зүйн бүтээлүүдийг дэмжин урамшуулах, сэтгүүл зүйн судлал, шүүмжийг хөгжүүлэх зорилгоор нэрт сэтгүүлч, зохиолч Цэрэндоржийн Балдоржийн дурсгалд зориулсан БАЛДОРЖ шагнал бий болгох санаачилгыг 2008 онд “Балдорж” сангийн удирдах зөвлөлөөс гаргаж, анхны жил зөвхөн сонины сэтгүүлчдийн дунд энэхүү шалгаруулалт явагдсан түүхтэй.
2025-11-19
Төрд барилга худалдаж авах тендер авлигын хэрэг өдүүлсэн нь
Хуучнаар Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам буюу өнөөгийн ГБХНХЯ-ны Төрийн захиргаа, удирдлагын газрын даргаар ажиллаж байсан Л.Батсайхан болон албан тушаалтан Э.Баасандорж, Баянзүрх дүүргийн Хөдөлмөр, халамж үйлчилгээний хэлтсийн эрх бүхий хүн болох Г.Атармаа нарт НПГ-аас Эрүүгийн хуулийн 22.4-1, 22.4-2 дахь хэсэгт заасан “Нийтийн албан тушаалтан хахууль өгөгчийн ашиг сонирхлын үүднээс албаны чиг үүргээ хэрэгжүүлсний хариуд хясан боогдуулах аргаар үйлдсэн, эсхүл их хэмжээний хахууль авсан” гэх заалтын дагуу яллах дүгнэлт үйлдсэн юм.
2025-11-19
Монголын хатги бэтэгтэй сэтгүүл зүй
Монголын сэтгүүл зүй маш их бохирджээ. Яг үнэндээ бохирдсон гэхээсээ бузарт¬сан гэвэл илүү оновчтой баймаар ч, ийн хэлж үл зүрхлэв. Хэн нэгнээс айсандаа бус, өөрийн эрхгүй харамсан гутравч өмөөрөх сэтгэлийг бас яалтай билээ.
2025-11-19
Нүүрсээсээ салж чадахгүй юм бол ядаж үйлдвэр барья
Монгол Улс нүүрсний арвин нөөцтэй бөгөөд энэ нь уул уурхайн гаралтай экспортын бүтээгдэхүүний гол баялаг, эдийн засгийн хөшүүрэг гэдгийг хүн бүр мэддэг. Гэтэл монголчууд байгаа баялгаа зүй зохистой ашиглаж, үр шимийг нь төдийлөн хүртэж чаддаггүй. Боловсруулаад түлж ч хүчрэхгүй, угаарын хийд хордож, олноороо амиа алдсаар. Ямар сайндаа нүүрсний нөөцөөрөө тэргүүлдэг улс орны нэг байтлаа урд хөршөөсөө хагас коксон түлш худалдан авч, гал алдахгүй амь зуухдаа тулж байх вэ дээ. Өнгөрсөн тавдугаар сарын 16-нд Агаарын бохирдлыг бууруулах үндэсний хорооны дэргэдэх эрдэмтдийн зөвлөлийн шийдвэрээр Улаанбаатар хотод хагас коксон буюу хөх нүүрсээр хийсэн шахмал түлш хэрэглэх шийдвэр гаргасан юм.
2025-11-19
Гэр бүлийн эвлэрүүлэн зуучлалын 85-аас дээш хувь нь амжилтгүй болж байна
Эхнэр хүн салсны дараах амьдралаа хэдийн төлөвлөж, ойрын ирээдүйгээ толгойдоо зураглачихсан байдаг бол нөхрүүд салах өргөдөл хүлээж авсны дараа л гэнэт ухаан ордог гэнэ. Өөрөөр хэлбэл, эрчүүд эхнэр нь өргөдөл өгөх мөчид л “Салах юм байна” гэж ойлгодог бол эмэгтэйчүүд сэтгэлээ цэгцэлчихсэн байдгийг шүүхийн эвлэрүүлэн зуучлагч онцолсон. Нэг ёсондоо эмэгтэй, эрэгтэй хүний сэтгэл зүйн онцлог гэр бүл салалтад ч өөр өөрөөр илэрдгийг үүнээс харж болно.
2025-11-18
Хөрөнгө хайсан хөрөнгийн зах зээл
Монголын хөрөнгийн биржийн зах зээлийн үнэлгээ 2024 оны эцсийн байдлаар 13, нийт арилжааны дүн 10.5 их наяд төгрөгт хүрчээ. Зөвхөн үнэт цаасны арилжаа гэхэд 1.5 их наяд төгрөг болсон нь жилийн хугацаанд хоёр, 2020 оныхтай харьцуулахад 24.2 дахин өссөн дүн юм. Хөрөнгийн зах зээл ийнхүү эрчимтэй тэлж буй нь санхүүгийн салбарын олон тулгуурыг бий болгон, хөрөнгө оруулагчдын тоог өсгөн, эдийн засагт эергээр нөлөөлж байна хэмээн ойлгогдоно. Гэтэл үнэн хэрэгтээ манай улсын санхүүгийн салбарын 90 хувийг банк эзэлж, нийт хадгаламжийн хэмжээ 30 их наяд төгрөгөөс давсан буюу хөрөнгийн зах зээлийн үнэлгээнээс бараг гурав дахин их хэвээр байна.
2025-11-18
